Savadhan's Blog


आपणही हे करू शकता ! U can do it !

आपणही हे करू शकता ! U can do it !
अनेकदा काही कारणामुळे झोप येईनाशी होते तेव्हा हा प्रयोग मी आजही करतो.अर्थात सगळ्यांनी हाच प्रयोग करावा असं मी म्हणणार नाही, पण ज्यांना अंकगणितात रस असेल त्यांनी जरूर करुन पहायला काहीही हरकत नाही. इतरांनी दुसरा एखादा मार्ग शोधावा.
मी मनातल्या मनात एक ते पंचवीस पर्यंतचे वर्ग म्हणत राहतो.मला वाटतं हे सगळ्यांना सहज जमत असावं. तरी माहितीसाठी म्हणून ते येथे देतो.[sqs of nos 1 to 25 learn by heart which generates great fun ! see how?]
1×1=1square=01, 2×2=2sq=04, 3×3=3sq=09, 4×4=4sq=16. 5×5=5sq=25, 6×6=6sq=36, 7×7=7sq=49, 8×8=8sq=64, 9×9=9sq=81, 10×10=10sq=100, 11×11=11sq=121, 12×12=12sq=144, 13×13=13sq=169, 14×14=196, 15×15=225, 16×16=256, 17×17=289, 18×18=324, 19×19=361,20×20=400, 21×21=441, 22×22=484, 23×23=529, 24×24=576, 25×25=625. [Try to remember all these squres of the nos 1 to 25 or 25 to 1 in any direction.]
वर एक ते पंचवीस पर्यंतच्या संख्यांचे वर्ग दिले असून त्यातील एकक आणि दशकाचे अंक ठळक दाखवले आहेत.ठळक अंक स्वतंत्रपणे आठवता आले पाहिजेत तसेच या सर्व वर्ग संख्या उलट-सुलट व आपल्याला जेव्हा गरज असेल तेव्हा आठवता येणं हे या खेळाचं मर्म आहे. लहानपणी माझ्या वडिलानी पावकी,निमकी, पाऊणकी, दीडकी शिकवली होती आणि ती पाठ करून घेतली होती. वडिलांना अडिचकी आणि औटकी पण येत असे.परवचा रोजच म्हणावा लागे.त्यामुळे त्याच धर्तीवर मी या संख्यांचे वर्ग तोंडपाठ केले.ती रीत पुढीलप्रमाणे.
बे दुणे चार,तिन त्रिक नऊ,चार चोक सोळा,पाचा पाचा पंचविस, साहीसाहीछत्तीस, सातीसाती एकोणपन्नास, आठीआठी चौसष्ठ, नवेनवे एक्याऐंशी,दाहीदाही शंभर,अक्रेअक्रे एकवीसाशे,बारंबारे चव्वेचाळाशे, तेरंतेरे एकोणसत्तराशे,चौदंचौदे शहान्नवाशे,पंधरंपंधरे पंचवीस दोन,सोळंसोळे छप्पन दोन,सतरंसत्रे एकोणनव्वद दोन, आठरंआठरे चोविस तीन,एकोणीस वर्गे एकसष्ट तीन,वीसवर्गे चारशे,एकविस वर्गे एक्केचाळीस चार,बावीस वर्गे चौरयाऐंशी चार,तेविसवर्गे एकोणतिस पाच,चौविस वर्गे शहाहत्तर पाच,पंचविस वर्गे पंचविस सहा. येथे आपण एकक.दशक स्थानचे अंक एकत्र वाचून शतक,सहस्र स्थानचे अंक एकत्र वाचतो हे ध्यानात घेणे महत्वाचे आहे.या पद्धतीचा आपल्याला मनातल्या मनात गणिती क्रिया करताना खूप उपयोग होतो.गणिताच्या अभ्यासकास यात विशेष असं काही जाणवणार नाही.वैदिक गणिताच्या अभ्यासकासही यात विशेष काही वाटणार नाही.
एकदा ही तयारी झाली की मग तुम्हाला शंभर पर्यंतच्या संख्याचे वर्ग अगदी सहजपणे भराभर मांडता येऊ शकतात किंवा सहज तोंडी आठवू शकता.इतकेच काय यापुढेही मोठमोठ्या संख्यांचे वर्ग आपण पुरेसा सराव झाला कि सांगू शकतो. कसे ते पहा.
“एक ते पंचविस आणि पंचविस ते एक” असे उलट-सुलट शंभरपर्यंयतच्या या वर्गसंख्या एकमेकाशी निगडित असतात हे पक्के ध्यानात घ्यावे.ठळक अंक तसेच ठेऊन उरलेल्या अंकावर मनात प्रक्रिया करून थेट उत्तर मांडावयास शिकणे किंवा सांगायला शिकणे महत्वाचे आहे. अशा आकडेमोडीच्या सरावामुळे मेंदू तरतरीत राहून तो कार्यक्षम होतो,स्मरणशक्तीत वाढ होण्यास मदत होते, असं माझे वडील मला सांगत असत.
आता 26×26=676 शहात्तर सहा म्हणजेच सहाशे शहात्तर.मनातल्या मनात पंचविस अन् एक सव्विस आणि पंचविस वजा एक चोविस ध्यानात घेऊन, चोविस वर्गे “शहात्तर पाच” पैकी पाच मध्ये एक मिळवून सहा येतील, मग म्हणा सव्विस वर्गे–>शहात्तर सहा.
मनांतील हि क्रिया कशी घडते ते [english]आकडे मांडून पाहूया–[
1] 26sq–>[25+1]–>[25-1]=24—>24sq “शहात्तर पाच”,यातील [5+1]=6, मनात म्हणा”शहात्तर सहा”,
26sq–>6 76.
2] 27sq–>25+2–>25-2=23sq “एकोणतिस पाच”यातील 5+2=7,मनात म्हणा “एकोणतिस सात”
27sq–>7 29.
3] 28sq–>25+3–>25-3–>22–>22sq–>चौरयाऐंशी चार,–>4+3–>7,–>मनात चौरयाऐंशी सात,
28sq–>7 84
4] 29sq–>25+4–>25-4–>21–.21sq–> [ ]4–>4+4–>8–>मनात 8 [ 41 ],29sq—>8 41
5] 31sq–>25+6–>25-6–>19,19sq–>[ ] 3–>3+6–>9–मनात 9[61]= 9 61
6] 32sq–>25+7–>25-7–>18sq–>[ ]3–>3+7–>10–मनात10[24]= 10 24
7] 33sq–>25–>8–>17–>[ ]2–>2+8–>10[ 89]—मनात10 89
8] 34sq–>25–9–>16–>[ ]2–>2+9–11[56]–मनात 11 56
9] 35sq–>25–10–>15–>[ ]–2+10–मनात 12 25
याप्रमाणे आपण पन्नास पर्यंतच्या संख्याचे वर्ग सहज करू शकतो.येथे पंचविस ही संख्या पायाभूत संख्या समजलेली आहे.५०ते१०० पर्यंतच्या संख्यांचे वर्ग थोडासा बदल करुन अगदी सहज तोंडी करता येतात.४० ते ७५ या संख्यांचे वर्ग करताना ५० या संख्येचा उपयोग करुन वर्ग करणे सोपे जाते.पण यास बराच सराव करावा लागतो.
उदा-४१वर्ग–>२५ अन् सोळा=४१,मनात धरा १६. आता ४१अन् नऊ=५०,मनात ९चा वर्ग८१धरा.४१चा वर्ग=१६ ८१.
४६वर्ग–>२५अन् २१=४६,मनात धरा २१,आता ४६अन् ४=५०,मनात ४चा वर्ग १६ धरा,४६चा वर्ग=२१ १६.
४९वर्ग—>२५अन् २४=४९,मनात धरा २४,आता ४९अन् १=५०,मनात १चा वर्ग ०१धरा,४९चा वर्ग=२४ ०१.
५४ वर्ग–>२५अन् २९=५४,मनात धरा २९, आता ५४ अन्(-४)=५०,मनात(-४)चा वर्ग धरा१६,५४वर्ग=२९ १६.
५५ वर्ग–>२५+३०=५५, मनात धरा ३०,आता मनात (-५)चा वर्ग २५ धरा, ५५वर्ग=३० २५.
५९ वर्ग—>२५+३४=५९,मनात धरा३४,आता मनात नऊचा वर्ग८१. ५९वर्ग=३४ ८१.
६४वर्ग—>२५+३९=६४,मनात धरा ३९,आता मनात १४चावर्ग १ ९६, ६४वर्ग=(३९+१) ९६ =४० ९६.
६९वर्ग–>२५+४४=६९, मनात धरा ४४,आता मनात १९चा वर्ग ३ ६१, ६९वर्ग=(४४+३) ६१ =४७ ६१.
७२वर्ग—>२५+४७=७२,मनात धरा ४७,आता मनात २२चा वर्ग ४ ८४, ७२वर्ग=(४७+४) ८४ =५१ ८४
वरील वर्ग संख्यांचे निरीक्षण केले तर आपल्या ध्यानात येईल कि १ ते २५ या वर्ग संख्यांचे ठळकपणे दाखवलेले एकक आणि दशक स्थानचे अंक पुन्हा पुन्हा उलट-सुलट त्याच क्रमाने येत असतात.जरा निरिक्षण करुन तर पहा.७६ते१०० पर्यंत च्या संख्यांचे वर्ग करुन पहा. काय अडचण येते आणि त्यावर आपण कशी मात करू शकतो ते शोधा. कॅलक्युलेटरमुळे आता सगळच सोपं झालं पण त्यामुळे मॆंदूला काम उरले नाही,त्यामुळे तो तरतरीत ठेवण्याचे इतर मार्ग आपण शोधायला नकोत का?
याप्रमाणे दोन अंकी संख्यांचे वर्ग अगदी सहजपणे आपण करू शकतो. माध्यमिक शाळेतील आपल्या मुलामुलीना हे शिकवताना मस्त मजा येते.त्यांना गणितात रस वाटू लागतो. गणिताची भिती नाहिशी होते हा माझा अनुभव आहे.

Advertisements
आपणही हे करू शकता ! U can do it ! वर टिप्पण्या बंद

—— home ! घर असावे घरासारखे !

Posted in मराठीप्रेमी,social by savadhan on 07/07/2010
Tags: , , , , ,

—— home ! घर असावे घरासारखे !

पुण्यात असतो तेव्हा एकदोन महिन्यानी शिवथरघळ येथे जाणं होतं. मोफत प्रशिक्षण प्रतिष्ठान ची संकल्पना राबवणारे सुधाकरशेठ, त्यांना मनापासून साथ देणारे त्यांचे मित्रवर्य स्मॅश इलेक्ट्रिकल्सचे संचालक चितळे,अरिहन्त इलेक्ट्रिकल्सचे संचालक ओसवाल अशी मोजकीच मंडळी बरोबर असतात. मोफत प्रशिक्षण प्रतिष्ठानची संकल्पना प्रत्यक्ष राबवण्यासाठी महाड जवळील लोणेरे येथील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर तंत्रशास्त्र विद्यापीठाची मोलाची मदत होत आहे. त्यांच्या कामाचा आढावा घेण्याच्या उद्देश्याने तेथे वारंवार जाणं घडतं. या कामात त्यांना आमची काही मदत हवी असेल तर ती देण्यात येते ,काही अडचणी असतील तर त्यांचं निवारण करण्यात येते. हे काम झालं कि आमचा मोर्चा आपोआप शिवथरघळकडे समर्थांच्या पादुकांचे दर्शन घेण्यासाठी वळतो.

विवारी शिवथरघळला जायला कधी जमत नाही.बहुतेक तो वार शनिवार किंवा सोमवार असाच असतो.या दिवशी घळीत फारशी गर्दी कधी जाणवली नाही. त्यामुळे अगदी निवांतपणे घळीचं दर्शन घेणं जमतं. मन कसं प्रसन्न होतं तिथल्या शांत शांत आणि थंडगार वातावरणामुळे. समर्थांनी तिनसाडेतिनशे वर्षापुर्वी या घळीत बसून दासबोधाचे लेखन केले.कसं केलं असेल हे सर्व ? दिव्याची व्यवस्था काय केली असावी ? त्याकाळी या जागी निबिड अरण्य असावे,वन्य पशुपक्षी यांचा वावर असावा. त्यांचा बंदोबस्त कसा केला असावा? असे अनेक प्रश्न मनात येतात.

सोळाशेसाठ प्रश्नांचं ओझं मनात घेऊन मी अनेकदा तेथे गेलो, आणि मग दरवेळी घळीत समर्थांच्या पादुकांचे दर्शन घेऊन झाल्यावर जवळच असलेल्या मोठ्या सभाग्रहात जाऊन तेथे लावलेल्या फलकांचे मन लावून वाचन करु लागलो. हे असं नेहमीच घडत असे. इतकं प्रभावी असे त्या फलकावर काय आहे ? अस मनात येणं स्वाभाविक आहे.

न,मन एक करून ,अत्यंत एकाग्रचित्ताने मी दरवेळी त्या फलकावरील उपदेशरुपी लेखांचं वाचन करत असतो. त्यापैकी एक असतं ”घर असावे घरासारखे —-” या कवितेचं. पुण्याच्या विमल लिमये यांची ही कविता. मध्यंतरी ही कविता मी माझ्या सर्व मित्रांना, नातेवाईकांना विरोपाने पाठवून दिली.या कवितेचा समावेश सुधाकरशेठ यांनी ”संस्कारधन” या पुस्तकात केला आहे.ते ही पुस्तके प्राथमिक,माध्यमिक शाळेतील मुलांना मोफत वाटत आहेत. अनायासे मुलांना आणि त्यांच्याबरोबर मोठ्यांनाही  “घर कसे असावे—“ याचा पाठ या संस्कारधनाच्या माध्यमातून मिळत आहे. या घरात नुसत्या भिंती नकोत तर तेथे जिव्हाळा,प्रेम सांभाळणारी नाती हवीत. अर्थपूर्ण बोलणं हवं. या घरात सुरेल गाणी असावीत, नुसती खुळखुळणारी नाणी नकोत तर त्याना स्वकष्टाचा,सदाचराचा सुगंध असावा, डोळ्यातून येणारे अश्रू हे नुसते नक्राश्रू नसावेत तर त्या अश्रूत खरीखुरी प्रीत असावी,जिव्हाळा असावा आणि या घरातून बाहेर पडणारे पिल्लु दिव्य शक्तियुक्त अशा स्वबळाने या जगात भरारी घेणारे असावं,घराचे नांव उज्ज्वल करणारं असावं,हरिभक्तपरायण असावं असं मोजकं मनोगत व्यक्त करणारी ही कविता मनाचा ठाव घेते. प्रत्येकाने आपल्या घरातील भिंतीवर आवर्जुन लावावी अशी ही संस्कारक्षम पवित्र कविता !

नाचे श्लोक अनेकदा वाचावेत,अनुभवावेत असेच आहेत. कसलाही संभ्रम असेल तर खुशाल मनाचे श्लोक वाचू लागा, मन शांत होईल. किंवा अजून काही अध्यात्मिक वाचन करा, मन आपोआप शांत होईल.
अगदी असाच संदेश देणारी “घरात काय असावे? “ ही दुसरी कविता येथे फलकावर झळकत आहे. या कवितेचा समावेशही [Arvind Nerkar’s]“संस्कारधन” या पुस्तकात सुधाकरशेठ यानी केला आहे. ही कविता कोणी लिहिली आहे त्यांचा उल्लेख येथे केलेला नाही. गेली अनेक वर्ष मी ती शिवथरघळ येथे पाहतोय.ही संपूर्ण कविता मी आपल्या माहितीसाठी देत आहे.
केवळ आपल्या स्वार्थासाठी कलह नसावा घरामध्ये
आपुलकीच्या नात्यामधुनी स्नेह जपावा मनामध्ये॥धृ॥
येणार्याला पाणी द्यावे, मुखात वाणी गोड हवी
जाणार्याच्या मनात फिरुनी, येण्याविषयी ओढ हवी
ऐसा प्रेमळ माणुसकीचा झरा वाहावा मनामध्ये॥१॥
लहान मोठी भांडी सारी, फिरत असती घरामध्ये
भांड्याला लागतेच भांडे, विसरूनी जावे क्षणामध्ये
परस्परांना समजून घ्यावे, अढी नसावी मनामध्ये॥२॥
नित्य काळजी घरात घ्यावी, वय झालेल्या व्यक्तींची
ज्याची त्याला द्यावी जागा, वयाप्रमाणे मानाची
एकमताने निर्णय घ्यावा, नको दुरावा मनामध्ये॥३॥
लळा, जिव्हाळा आत असावा,नको उमाळा वरकरणी
नको कुणाला गर्व धनाचा,लीन रहावे प्रभुचरणी
दिवसा रात्री परमेशाचा ध्यास असावा घरामध्ये ॥४॥
मनाचे श्लोक पुढील दुव्यावरपण ऐकू शकाल. http://www.dhingana.com/search?q=manache+shlok&searchtype=album

—— home ! घर असावे घरासारखे ! वर टिप्पण्या बंद

वाहनांचे भोंगे-हॉर्न(HORN) म्हणजे ध्वनीप्रदूषण——!!

Posted in मराठीप्रेमी,social by savadhan on 20/06/2010
Tags: , ,

वाहनांचे भोंगे-हॉर्न(HORN) म्हणजे ध्वनीप्रदूषण——!!
भारतभर वेगळ्यावेगळ्या छोट्या मोठ्या गावातून हिंडलो,भटकलो तेव्हा उगीचच वाहनाचा भोंगा वाजवण्याची विकृती ही एक सर्वसामान्य समस्या असल्याचे दिसून आले.त्यातल्या त्यात वाहनांचे कर्णकर्कश हॉर्न्स ! वास्तविकतः आपण हॉर्न न वाजवता रस्त्याने जाऊ शकतो, वाहन चालवू शकतो,याची जाणीवच वाहन चालकास नसल्याचे दिसून येते.मी गेली १८ वर्षे मोटरसायकल वापरत आहे पण मला कधीही अपवाद वगळता हॉर्न वाजवण्याची गरज पडली नाही.मुळात माझ्या मोटरसायकलचा टुर्रर्र—-असा वाजणारा बारीक आवाजातला हॉर्न फक्त मला आणि माझ्या आजूबाजूस दोन मिटर परीघातच ऐकू येणारा असल्याने मला तो वाजवण्याची इच्छा होत नसावी. पण हॉर्न न वाजवता मी जाऊ शकतो ही वस्तुस्थिती आहे. मग इतरांनासुद्धा तसं जाणं का अशक्य असावं असा मला प्रश्न पडतो.जेव्हा मी रस्यावर वाहतुकीत अडकलेलो असतो तेव्हा इतर वाहनांचे कर्णकर्कश हॉर्न वाजत असतात ते पाहून त्यांची किंव येते,आणि मनात संतापही उफाळून येतो. आपल्या हॉर्नमुळे वाहतुकीची धीमी गती वाढणार नसते हे ठाऊक असूनही हेलोक हॉर्न वाजवून गोंधळात भरच घालत असतात याची या बहाद्दरांना जाणीवच नसते. कर्णकर्कश हॉर्न वाजवून ध्वनिप्रदूषण करणे म्हणजे हा एक अपराध आहे असं मला वाटतं.
आपल्या आजूबाजूच्या लोकांना, पादचारी इसमांना, जनावरांना,इतर वाहनांना आपण आल्याचे कळावे, त्यांचे लक्ष वेधावे,त्यानी काळजी घ्यावी,आपला मार्ग निर्धोक करावा आणि आपल्याला आपल्या गतिने जाऊ द्यावे या हेतुने आपण हॉर्न वाजवतो.इथंपर्यंत सगळं ठिक आहे.पण पुढे काही कारणाने वाहतुक तुंबली असेल तर असं अनिर्बंधपणे दीर्घकाळ कर्णकटू हॉर्न वाजवण्याचे प्रयोजन काय?
पुण्यात मी गणेशमळा परीसरात राहतो.सिंहगड रस्ता आता बराच रूंद झाला आहे.या रस्यावरची वाहतुक अनेक पटीने वाढली आहे. [signal] हिरवा सिग्नल मिळण्याची वाट पाहणे याना कमीपणाचे वाटते की काय? देव जाणे ! या सिग्नलचा अर्थ काय असतो हे तरी याना ठाऊक असतं कां असा प्रश्न पडतो.वाहनासाठी लाल सिग्नल असला तरी सर्व बाजूने वाहने वेगाने हॉर्न वाजवत येत असतात.उलट दिशेने [रॉंग साईड]येणारी वाहने,सायकली, स्कूटर्स यामुळे सिग्नलला पादचारी मार्गावरून हा रस्ता ओलांडून पलीकडच्या बसथांब्यावर जायचे असेल तर एक दिव्य पार पाडण्यासारखे असते.कुत्री भुंकावीत तसे वाहनांचे हॉर्न्स पादचारी मंडळीवर सर्व बाजूनी भुंकत असतात.याला काय म्हणावे?
इतर देशात मात्र हॉर्न वाजवणे हे रानगट समजले जाते. कितीही वेगात वाहतुक असली, कितीही वाहनांची गर्दी असली तरी एखादा पादचारी रस्ता ओलांडत असेल तर सर्व वाहने शांतपणे थांबलेली असतात.रस्ता ओलांडण्यासाठी थांबलेल्या इसमास वाहन थांबवून सुहास्य वदनाने हात हालवून रस्ता ओलांडण्याची खूण करतात असा अनुभव मी न्युयॉर्क,सिंगापूर,थायलण्ड,मलेशिया या देशात घेतला आहे. मग येथेच असे कां? कोठे गेली इथली संस्कृती ?
रस्त्यावर ही अशी परिस्थिती मग इतर ठिकाणी तरी या महोदयांनी थोडी इतर नागरिकांची काळजी घ्यावी.पण तसे होताना दिसत नाही.आजारी,वयोवृद्ध,नुकतीच जन्मलेली बाळं, झाडावरील पक्षी अशाना या हॉर्नचा खूप त्रास होतो हे या महोदयांना का ठाऊक नसते? काही महाभाग सोसायटीच्या एखाद्या इमारतीसमोर उभे राहून कर्णकटू आवाजात दिवस-रात्र यावेळेचं कसलंही सोयरसूतक न पाळता हॉर्न वाजवण्याचे पातक नित्यनेमाने करत असतात.असं करणारे हे सारे इंजिनियर,अकौंटंट,सरकारी नोकर, व्यावसायिक असे साक्षर लोक असतात पण ते सुशिक्षित मात्र नसतात असं खेदाने म्हणावेसे वाटते.कां असं घडावं ? कोणी सांगू शकेल?आपल्या देशातील शिक्षणपद्धतीचं हे अपयश आहे असं म्हणता येईल का? घरातल्या संस्काराचे पण अपयश?
मध्य कर्णात आवाज पोचताच तो जवळजवळ २० पटीने मोठा होऊन ऐकायला येतो. हे ध्यानात घेता आपल्या कानावर ७० डीबीए पेक्षा जास्त पातळीचा आवाज सतत आठ तास पडला तर त्याचे गंभीर परीणाम आपल्याला भोगायला लागतात, हे आपल्या मनावर बिंबवणे आवश्यक आहे.[dbA link पहा] http://en.wikipedia.org/wiki/File:Audio23.jpg
] अशा सततच्या आवाजामुळे-
) कानाच्या आतल्या भागास दुरुस्त होऊ न शकणारी अशी कायमची इजा पोचते.
) आपली आवाज ऐकण्याच्या क्षमता कायमची उणावते,
) झोप लागेनासे होते,चिडचिड वाढते, वर्तनात बदल घडून येतो.कार्यक्षमता उणावते.
२) नाडीचे ठोके वाढतात,डोके दुखते,
३) ५ ते १० (एम एम एच जी) इतकी रक्तदाबात वाढ होते, छातीत कळा येऊ लागतात,
४) हृदयविकाराचा झटका येऊ शकतो,
६) पशुपक्षांच्या वर्तनात बदल घडून येतो,त्यांच्या प्रजनन क्षमतेवर परीणाम होतो.पर्यावरणावर वाईट परीणाम होतो.
इतके सारे वाईट परीणाम आपण आपल्या वर्तनाने ओढवून घेतो.[karmayog चा दुवा पहा. http://www.karmayog.org/noisepollution/58.htm%5D हे टाळण्यासाठी काही करता येणार नाही का?
होय, निश्चितपणे करता येईल असं मला वाटतं.
१] शक्य असल्यास कायदेशीरपणॆ कर्णकर्कश हॉर्नच्या उत्पादनावर बंदी घालणं. गुणवत्ता प्रमाणपत्राशिवाय उत्पादनास व विक्रीस बंदी घालणं.
२] दुचाकी,कार,रिक्षा,टेम्पॊ सारखी तिनचाकी-चारचाकी वाहने यांना असे कर्णकटू हॉर्न वापरण्यास बंदी घालणं
३] वाहन वापरण्याची परवानगी देण्यापूर्वी तपासणी करून असे हॉर्न वापरणार नसल्याचे प्रतिज्ञापत्र घेणे, प्रतिज्ञापत्राचा भंग झाल्यास त्यास इंधन न मिळण्याची व्यवस्था करणं. वाहनासह वाहन परवाना जप्त करणं, ड्रायव्हींग परवाना जप्त करणं,
४] दर ३-५ वर्षानी ड्रायव्हिंग परवानाधारकास सक्तिचे प्रशिक्षण देणे.आणि त्याची सांगड कायद्याने वाहनाच्या विम्याशी घालणं.त्याने घेतलेल्या प्रशिक्षणाची नोंद त्याच्या परवान्यावर करणं इ. इत्यादी.
मी सुचवलेले उपाय १००% अमलात आणणे शक्य आहे असं मी म्हणत नाही, पण मग आपल्याला काही उपाय सुचतो ?
[ For additional information 1] http://en.wikipedia.org/wiki/File:Audio23.jpg
2] http://en.wikipedia.org/wiki/File:Ath-byage.png 3] ] http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/4522168.cms —-driver suspended for honking at Chennai 4] http://mohanbn.com/blog/?p=1115 – why do you honk horn ?
5]http://www.photobesity.com/1990/08/cell-phone-wuile-driving-bad-idea.html

वाहनांचे भोंगे-हॉर्न(HORN) म्हणजे ध्वनीप्रदूषण——!! वर टिप्पण्या बंद

अर्धनारी नटेश्वराची जाणीव !

Posted in मराठीप्रेमी,social by savadhan on 14/06/2010
Tags: , ,

अर्धनारी नटेश्वराची जाणीव !
”स्त्रीहृदयाचा सहजभाव वात्सल्य! वात्सल्याचा रंग शुभ्र ! वात्सल्यातच प्रेम—आदी विविध भावना— शृंगरादी सगळे रस अंतर्भूत असतात–इंद्रधनुच्या रंगाप्रमाणे! पतिप्रेम ही त्यातलीच एक सर्वश्रेष्ठ आणि नैसर्गिक भावना !
पुरुषाला स्त्रीकडून धीर मिळवावा लागतो,आणि स्त्रीला पुरुषाचा आधार लागतो .म्हणून तर “अर्धनारीनटेश्वर हे देवाचे आणि त्याने निर्माण केलेल्या माणसाचे खरे —मूळ भावनिक रूप! —-मग स्त्रीपुरुषांची भांडणे ? हे मूळ रुप न ओळखल्या मुळे—! पुरुषापासून स्त्रीला धोका –? या मूळ रुपाची जाणीव नसल्यामुळे !—–शॄंगाररसाने मन फुलते—– बीभत्सरसाने करपून–जळून जाते—! ”(संदर्भ: तपस्या-सुमती क्षेत्रमाडे.)
स्त्रीपुरुषांची भांडणे कां ते सुमतीबाईनी किती स्पष्टपणे नोंदवलंय ? स्त्रीला पुरुषांपासून धोका कां ? तर हे मूळ रूप —अर्धनारीनटेश्वराचे -न ओळखल्यामुळे ! पण कॊणी ? स्त्रीनं की पुरुषानं? या मूळ रूपाची जाणीव कुणाला होत नसावी? हे मूळ भावनिक रूप का जाणवत नसावं? असले प्रश्न मनात उगीचच रुंजी घालतात ? असं कां व्हावं? कां एव्हढा कल्लॊळ ऊठावा मनात?
माझं बालपण खॆड्यात गेलेलं. बालपणी म्हणजे ५०-५५ वर्षापूर्वी रेडीऒसुद्धा नव्हता त्यावेळी मनोरंजनासाठी. गावातील संगीतप्रेमी मंडळी संध्याकाळी भजन नाहीतर भेदिक गाणी म्हणायची. रात्री उशीरापर्यंत ही गाणी चालायची.रात्रीच्या निरव शांततेत ही गाणी लांबपर्यंत ऐकायला यायची.या गाण्याच्या माध्यमातून जीवनाचं तत्त्वज्ञान सांगितलं जायचं. अशाच एका भेदिक गाण्यातील मथितार्थ मला यावेळी आठवतोय.” स्त्री आणि पुरूष ही या संसारगाड्याची दोन चाकं असून ती सारख्या अंतरावरून समान गतीने गेली तरच हा संसार सुखाचा होईल . ही दोन्हीही चाकं महत्वाची आहेत. यात कोणी श्रेष्ट नाही कोणी कनिष्ट नाही. स्त्री-पुरुष दोघेही मुक्त ,दोघेही स्वतंत्र पण दोघेही एका भावनिक बंधनात ” याद्वारे ऐकणार्याला अगदी सहजपणे संदेश दिला जायचा नि जनमानसाच्या मनावर सहजपणे कोरलाही जायचा. स्त्री आणी पुरूष याना एकमेकांची जरूरी आहे. एकमेकांची साथ आवश्यक आहे , त्याशिवाय हा संसार तरून जाता येणं अशक्य आहे. अशा प्रकारच्या भेदिक गाण्यातून त्या भावनिक रुपाची –अर्धनारीनटेश्वराची –जाणीव दोघा स्त्री-पुरुषांना होत असे. अशी अनेक जोडपी गुण्यागोविंदाने आणि उत्कटपणे आपला संसार हाकत असल्याचं माझ्या पाहण्यात आलंय.पती आणि पत्नी एकाच नाण्याच्या दोन बाजूच जणू काही.स्त्रीकडून धीर आणी पुरुषाचा आधार सुखी संसारासाठी आणि हा भवसागर तरून जाण्यासाठी आवश्यक. मला या क्षणी ”साधी माणसं” या चित्रपटातील ”ऐरणीच्या देवा तुला ठिणगी ठिणगी वाहू दे—–,आभाळागत माया तुझी आम्हावरी राहूदे—!!” या सुप्रसिद्ध गीताची आठवण होतेय. त्या चित्रपटातील लोहारणीचं आणि लोहराचं पती-पत्नीच्या नात्यांनं एकमेकावर निस्सिम प्रेम आहे . पण ऐरण रुपी देवाला येथे ती अथांग मायेची पखरण आमच्या संसारावर राहूदे अशी मागणी करतेय !
स्त्रीहृदयाचा सहजभाव वात्सल्य ! आपल्या बाळावर स्त्री आई म्हणून वात्सल्याचा वर्षाव करते. हे वात्सल्य निरपेक्ष असते. यात त्या बाळाकडून त्या मातेस कसलीही अपेक्षा नसते. माझं बाळ निरोगी राहावं, मोठं व्हावं, खेळावं ,बागडावं एवढीच त्या माऊलीची अपेक्षा ! त्याच्यासाठी ती स्वतःचा प्राणही पणाला लावायला तयार असते. बाळाच्या ओढीने काळोख्या रात्री अत्यंत अवघड असा कडा उतरण्याचे दिव्य हिरकणी पार पाडते , म्हणूनच हिरकणीच्या नावाने तो अवघड कडा प्रसिद्ध पावतो. श्यामची आई, विनूची आई ही वात्सल्य, करूणा,जिव्हाळा,मातृभक्ती,राष्ट्रभक्तीच्या संस्काराची प्रत्यक्ष प्रतीकं होत. माता आपल्या बाळात बाळकृष्णाच्या लीला अनुभवत असते. हे वात्सल्य, माया,भक्ती, हा उत्कट जिव्हाळा, विश्वात जेथे जेथे आढळतो ती व्यक्ती माऊलीरुपच होऊन जाते ! म्हणूनज्ञानेश्वर महाराज हे सार्या भागवतसंप्रदायी मंडळींची ज्ञानोबा-माऊली होतात. आणि म्हणूनच ” ज्ञानेश्वर माऊली गुरु ज्ञानराज माऊली तुकाराम” असा अखंडित घोष महाराष्ट्रभर सर्वत्र दुमदुमत असल्याचे अनुभवास येते.
वात्सल्य, माया,जिव्हाळा,भक्ती ,प्रेम अशी ही एकाच भावनेची रुपं ! आईचं वात्सल्य,भावा-बहिणींची माया,वडिलांचा जिव्हाळा, भक्तांची भक्ती,प्रियकर-प्रेयसीचं प्रेम अशी या भावनेची विविध प्रतीकं ! ही भावना बिभत्स होणार नाही याची जाणिवपूर्वक जपणूक म्हणजे अर्धनारी नटेश्वराची उपासना ! भारतीय संस्कृति मध्ये भावाबहिणीचं नातंही एक उत्कट नातं समजलं जातं ! हे नातं अत्यंत पवित्र समजलं जातं ! येथे वासनेला थारा नसतो,तर भावाचे बहिणीवर आणि बहिणीची भावावर नितांत आणि निरपेक्ष अशी माया असते. अशी ही बहिण आपल्या भावासाठी स्वतःचे मूत्रपिंड सहज दान करते असं चित्र दिसतं ! तिच बहिण ” सोनियाच्या ताटी,उजळल्या ज्योती,ओवाळते भाऊराया ,वेड्याबहिणीची वेडी ही माया” अशी साद घालते. तर भाऊ आपल्या बहिणीसाठी आपलं सर्वस्व पणाला लावायला तयार असतो , अशी कितीतरी उदाहरणं भारतीय समाजात पहायला मिळतात. अहो, एखाद्या दरोडेखोरास एखाद्या माऊलीने भाऊराया म्हणून साद घातली तर तो त्या शब्दाला जागत असे, त्या माऊलीस बहिण मानून अभय देत असे, अशी कित्येक उदाहरणं महाराष्ट्राच्या इतिहासात नोंदली गेली आहेत.असा आहे महिमा या भावा बहिणीच्या मायेचा ! अर्धनारीनटेश्वराची अशी अनेक रुपं अनुभवायला मिळतात या भारतीय संस्कृतीमध्ये ! पण अलिकडच्या काळात पाश्चात्यांच्या प्रभावामुळे भारतीय संस्कृतीस झळ पोचलीय असं जाणवू लागलंय ! ते त्यांनी आखलेल्या खास धोरणामुळे ! दोन फ़ेब्रु.१८३५ ला ब्रिटीश पार्लमेंटमध्ये लॉर्ड(?) मेकॉले  म्हणाला होता– “I have traveled across the Length & Breadth of India & I haven’t seen a single person who is a beggar, who is a thief, such wealth I have seen in this country, such high moral values, people on such caliber that I don’t think we would ever conquer this country unless we break the back bone of this nation which is Spiritual & Cultural Heritage and Therefore , I propose that we replace her old & ancient education system, her culture for if the Indians think that all that is foreign & English is good & greater than own(?), they will lose their self esteem, their native culture and they will become that we want them a truly Dominated Nation. [Readers are requested to provide reference for this quote]” दोनशे वर्षापूर्वी आखलेल्या या धोरणाची परिणती म्हणून आज आपण संपृर्ण नितीमत्ता हरवून बसण्याच्या मार्गावर आहोत. या बदलाचं उत्तम चित्रण मालगुडी डेज मधल्या मिठाईवाला कथेत केलेलं आढळतं.पती-पत्नीचं प्रेम,बंधुप्रेम,पुत्रप्रेम,राष्ट्रभक्ती,कौटुंबिक जिव्हाळा आणि विरक्तीचे व निर्लोभी वृत्तीचे दर्शन मिठाईवाल्याच्या जीवनात दिसून येतं तर त्याचा मुलगा माली हा अमेरिकन ललनेशी मोटारीत प्रेमाचे चाळे करत असल्याचे दाखवून बिभत्सतेचं दर्शन घडते. आजच्या शिक्षण पद्धतीचं हे फार मोठं अपयश आहे असं मला वाटतं. आजच्या शिक्षणाने माणूस सुसंस्कृत होण्याऐवजी तो रानटी बनत चालला आहे काय याचा शोध घेणं आवश्यक आहे.पत्नीच्या निधनानंतर मिठाईवाला पुढील सारं आयुष्य एकाकी आणि व्रतस्थ वृत्तीने राहून लहानग्या मुलाचे तो संगोपन करतो.समाजातल्या अशा अनेक विधुरांचे प्रतीक म्हणजे हा मिठाईवाला होय. ऊत्तम संस्कार हे भारतीय संस्कृतीचं बलस्थान आहे पण तेच कमकुवत होत आहे की काय असा प्रश्न माझ्या मनात वारंवार येतोय. आणि हेच त्या कल्लोळाचं कारण असावं !
भारतीय संस्कृति ही निस्सिम त्यागावर आधारलेली आहे. भूक लागली असता खाणं ही प्रकृति,भूक लागली नसता खाणं म्हणजे विकृती तर भूक लागली असता आपल्या ताटातील अर्धी भाकर भुकेल्याला देण्याची वृत्ती असणं ही संस्कृति असं समजलं जातं आणि ती जाणीवपूर्वक जोपासली जाते. हे तत्त्व जीवनाच्या इतर व्यवहारातही सदोदीत पाळलं जाणं म्हणजेच अर्धनारी नटेश्वराची जाणीव असणं असं तर नव्हे? होय ! मला तर असंच वाटतं ! निकोप समाजाचा आणि आनंदी जीवनाचा हाच खरा राजमार्ग होय !!

अर्धनारी नटेश्वराची जाणीव ! वर टिप्पण्या बंद

दुधाचे भाव वाढले पुढे काय ?

हल्ली वर्तमानपत्र वाचायला घेतलं रे घेतलं की भाव वाढल्याची बातमी हमखास माझ लक्ष वेधून घेते. आज काय भाज्यांचे भाव वाढले, तर कधी दूधाचे भाव वाढले.अशीच “जिल्हा दूध संघाने खरेदीचे दर वाढविले” ही बातमी.आताशा ’दर वाढले’ असे शब्द वाचले की पोटात गोळा उठतो. आपल्याला अजून कोठे काटकसर करावी लागणार याचा विचार सुरू होतो. सेवानिवृत्त होताच मोटारसायकल बंद करून जास्तीत जास्त पायी चालण्याचा परिपाठ ठेवला. जरा दूर जायचे असेल तर लवकर निघून बसनेच जायचे. अगदीच आवश्यकता असेल तेव्हाच रिक्षाचा वापर करायचा,वगैरे वगैरे. आता “दर वाढले” हे शब्द वाचताच विचार चक्र सुरु झाले. परत एकदा बातमी वाचली तेव्हा कोठे डोक्यात प्रकाश पडला की ’दूध खरेदीचे दर’ वाढले म्हणून ! मग जरा स्थिरावलो, मनातच म्हंटले ” ठिक आहे, आपल्या खिशाला आज चाट नाहीए तर !” संघाने खरेदीचे दर वाढवून दूध उत्पादकांना दिलासा दिला आहे. काही हरकत नाही. त्यांचे ही काही प्रश्न असणारच नाही का? त्यांना ही जरा यामुळे चार पैसे जास्त मिळतील ! असा विचार मनात चालू होता आणि क्षणार्धात एक विचार मनात चमकून गेला सोयादूधाचा. सोयादूधाचा पर्यायी दूध म्हणून वापर करता येईल असं नुकतंच कशात तरी वाचलं होतं. पण त्यात त्याची कृती दिली नव्हती. कोठे मिळेल याची कृती ? जालकावर शोध घेऊन पहावे, असं ही एकदा मनात येऊन गेलं.असेच दोन दिवस निघून गेले. हा विषय मी विसरून पण गेलो.
घरी आलेल्या पाहुण्यांच्या पाहुणचारात दोन दिवस असेच निघून गेले. वर्तमानपत्राकडे दुर्लक्ष झाले.हे असं नेहमीच घडतं. महत्वाच्या बातम्या दूरदर्शनवर पाहायला मिळाल्याने जूने पेपर वाचण्याच्या फंदात मी सहसा पडत नाही. पण झालं काय की बेकरीतून लादीपाव आणला होता.बेकरीवाल्याने तो पेपरमध्ये बांधून दिला होता.लादीपाव काढून घेऊन तो पेपरचा तुकडा टेबलवर तसाच घडी घालून ठेवला होता. दुसर्‍या दिवशी सकाळी चहा पीत बसलो होतो तेव्हा सहजच माझं लक्ष त्या पेपरच्या तुकड्यावरील एका चौकटीकडे गेलं. विषय होता —-”सोयाबिनपासून दूध करण्याची कृती”
दूधाचे दर वाढल्यापासून लोक पर्यायाच्या शोधात असावेत असं मला जाणवलं.मी एकटाच याचा शोध घेतोय असं काही नाही. पण येथे फक्त दूध कसे तयार करतात याचीच माहिती दिली होती.मागं एकदा मी असंही वाचलं होतं की सोयाबिन मध्ये ट्रिप्सिन विरोधी घटकद्रव्य असून ते विषारी असते,त्यामुळे कच्चे सोयाबिन पचनास जड जात असते, म्हणून सोयाबिन भाजून घेतल्यास विषारी द्रव्याचा परीणाम होत नाही असं आणि पचनास पण हलके होते, असं मी वाचलं होतं.याविषयी या लेखात काहीच उल्लेख नव्हता.पण जी काही माहिती दिलेली आहे, ती केव्हांही लोकांना उपलब्ध असावी म्हणून येथे देत आहे.
निवडलेले सोयाबिन २४ तास पाण्यात भिजत घालावेत.त्याची टरफले पटकन निघण्यासाठी त्यात थोडेसे सोडियम कार्बोनेट टाकावे. टरफले काढून सोयाबिन वाळवावे.आणि मग त्याचे पीठ दळून आणावे.एक भाग सोयाबिन पीठ व तीन भाग पाणी घेऊन हे मिश्रण मिक्सर मधून फिरवून घ्यावे.तयार झालेल्या एक कप पीठाच्या मिश्रणात सात कप पाणी घालून ढवळावे म्हणजे सोया दूध तयार होईल. हे दूध नेहमीच्या दूधाइतकेच पौष्टीक असते.या दूधाचे दही, पनीर,ताक इ.तयार करता येते.शास्त्रीय दृष्टीकोनातून या दूधाची उपयुक्तता नेहमीच्या दूधाइतकीच असल्याचे आढळून आले आहे.अन्नशास्त्राच्या पुस्तकात सोयाबिनमधील प्रथिनांचे प्रमाण त्याच्या वजनाच्या ४३.२% व ४३२ कॅलरीज उष्मांक मिळतात असते असं नमूद केले आहे. माणसाला त्याच्या किलोग्रॅम मधील जितके वजन असेल तितके ग्रॅम प्रथिनांची रोज गरज असते असेही यात नमूद केले आहे.
मग हा प्रयोग करून पहायला काय हरकत आहे ? जादा माहिती येथे वाचा

http://www.soya.be/soy-milk.php

मराठीप्रेमींसाठी

मातृभाषेतून शिक्षण द्यावे असे अनेक विद्वानांनी कंठशोष करूनही महाराष्ट्रात मराठीभाषेकडे अक्षम्य दुर्लक्ष होत आहे. त्या साठी सलिल कुलकर्णी सारखे दिःग्गज जिवाचे रान उठवत आहेत. कौशल इनामदारासारखे संगीताच्या माध्यमातून मराठी अभिमान गीताद्वारे मराठीचा झेंडा जगभर फडकवत आहेत.माझी मराठी माय-माता सर्वतोमुखी आनंदाने विराजमान होइल.तिची सतत आठवण रहावी म्हणून हे शब्ददान!

मराठी असे शारदा मायमाता IIधृII

तियेची कसे दाखवू मी महत्ता;

शब्दांचेमुळे त्या अक्षरा महंता,

जियेचि असे देववाणीच माता —II१II-मराठी—

प्रयासे लिहावे, विज्ञाने भरावे,

मरावे परी माय स्मरीत जावे,

मराठी लिहावे,मराठी वदावे,

विवेके करावी जगामाजि माता;—II२II-मराठी…..

मराठी लिपी जाण सोपी असे रे,

जराशा प्रयासे पचोनीं पडे रे,

क काठी,व वाटी,ग गोटी लिहीता,

जराशा सरावे प्रसन्न हो माता;–II३II… मराठी….

सदा सर्वदा शुद्ध बोलू मराठी,

प्रयासे सदा शुद्ध लिहू मराठी,

वदे तो मराठी, मराठी लिहीता

मराठी असे आमची मायमाता,II४II.—मराठी —

०४.०१.१०पुणे