Savadhan's Blog


आपणही हे करू शकता ! U can do it !

आपणही हे करू शकता ! U can do it !
अनेकदा काही कारणामुळे झोप येईनाशी होते तेव्हा हा प्रयोग मी आजही करतो.अर्थात सगळ्यांनी हाच प्रयोग करावा असं मी म्हणणार नाही, पण ज्यांना अंकगणितात रस असेल त्यांनी जरूर करुन पहायला काहीही हरकत नाही. इतरांनी दुसरा एखादा मार्ग शोधावा.
मी मनातल्या मनात एक ते पंचवीस पर्यंतचे वर्ग म्हणत राहतो.मला वाटतं हे सगळ्यांना सहज जमत असावं. तरी माहितीसाठी म्हणून ते येथे देतो.[sqs of nos 1 to 25 learn by heart which generates great fun ! see how?]
1×1=1square=01, 2×2=2sq=04, 3×3=3sq=09, 4×4=4sq=16. 5×5=5sq=25, 6×6=6sq=36, 7×7=7sq=49, 8×8=8sq=64, 9×9=9sq=81, 10×10=10sq=100, 11×11=11sq=121, 12×12=12sq=144, 13×13=13sq=169, 14×14=196, 15×15=225, 16×16=256, 17×17=289, 18×18=324, 19×19=361,20×20=400, 21×21=441, 22×22=484, 23×23=529, 24×24=576, 25×25=625. [Try to remember all these squres of the nos 1 to 25 or 25 to 1 in any direction.]
वर एक ते पंचवीस पर्यंतच्या संख्यांचे वर्ग दिले असून त्यातील एकक आणि दशकाचे अंक ठळक दाखवले आहेत.ठळक अंक स्वतंत्रपणे आठवता आले पाहिजेत तसेच या सर्व वर्ग संख्या उलट-सुलट व आपल्याला जेव्हा गरज असेल तेव्हा आठवता येणं हे या खेळाचं मर्म आहे. लहानपणी माझ्या वडिलानी पावकी,निमकी, पाऊणकी, दीडकी शिकवली होती आणि ती पाठ करून घेतली होती. वडिलांना अडिचकी आणि औटकी पण येत असे.परवचा रोजच म्हणावा लागे.त्यामुळे त्याच धर्तीवर मी या संख्यांचे वर्ग तोंडपाठ केले.ती रीत पुढीलप्रमाणे.
बे दुणे चार,तिन त्रिक नऊ,चार चोक सोळा,पाचा पाचा पंचविस, साहीसाहीछत्तीस, सातीसाती एकोणपन्नास, आठीआठी चौसष्ठ, नवेनवे एक्याऐंशी,दाहीदाही शंभर,अक्रेअक्रे एकवीसाशे,बारंबारे चव्वेचाळाशे, तेरंतेरे एकोणसत्तराशे,चौदंचौदे शहान्नवाशे,पंधरंपंधरे पंचवीस दोन,सोळंसोळे छप्पन दोन,सतरंसत्रे एकोणनव्वद दोन, आठरंआठरे चोविस तीन,एकोणीस वर्गे एकसष्ट तीन,वीसवर्गे चारशे,एकविस वर्गे एक्केचाळीस चार,बावीस वर्गे चौरयाऐंशी चार,तेविसवर्गे एकोणतिस पाच,चौविस वर्गे शहाहत्तर पाच,पंचविस वर्गे पंचविस सहा. येथे आपण एकक.दशक स्थानचे अंक एकत्र वाचून शतक,सहस्र स्थानचे अंक एकत्र वाचतो हे ध्यानात घेणे महत्वाचे आहे.या पद्धतीचा आपल्याला मनातल्या मनात गणिती क्रिया करताना खूप उपयोग होतो.गणिताच्या अभ्यासकास यात विशेष असं काही जाणवणार नाही.वैदिक गणिताच्या अभ्यासकासही यात विशेष काही वाटणार नाही.
एकदा ही तयारी झाली की मग तुम्हाला शंभर पर्यंतच्या संख्याचे वर्ग अगदी सहजपणे भराभर मांडता येऊ शकतात किंवा सहज तोंडी आठवू शकता.इतकेच काय यापुढेही मोठमोठ्या संख्यांचे वर्ग आपण पुरेसा सराव झाला कि सांगू शकतो. कसे ते पहा.
“एक ते पंचविस आणि पंचविस ते एक” असे उलट-सुलट शंभरपर्यंयतच्या या वर्गसंख्या एकमेकाशी निगडित असतात हे पक्के ध्यानात घ्यावे.ठळक अंक तसेच ठेऊन उरलेल्या अंकावर मनात प्रक्रिया करून थेट उत्तर मांडावयास शिकणे किंवा सांगायला शिकणे महत्वाचे आहे. अशा आकडेमोडीच्या सरावामुळे मेंदू तरतरीत राहून तो कार्यक्षम होतो,स्मरणशक्तीत वाढ होण्यास मदत होते, असं माझे वडील मला सांगत असत.
आता 26×26=676 शहात्तर सहा म्हणजेच सहाशे शहात्तर.मनातल्या मनात पंचविस अन् एक सव्विस आणि पंचविस वजा एक चोविस ध्यानात घेऊन, चोविस वर्गे “शहात्तर पाच” पैकी पाच मध्ये एक मिळवून सहा येतील, मग म्हणा सव्विस वर्गे–>शहात्तर सहा.
मनांतील हि क्रिया कशी घडते ते [english]आकडे मांडून पाहूया–[
1] 26sq–>[25+1]–>[25-1]=24—>24sq “शहात्तर पाच”,यातील [5+1]=6, मनात म्हणा”शहात्तर सहा”,
26sq–>6 76.
2] 27sq–>25+2–>25-2=23sq “एकोणतिस पाच”यातील 5+2=7,मनात म्हणा “एकोणतिस सात”
27sq–>7 29.
3] 28sq–>25+3–>25-3–>22–>22sq–>चौरयाऐंशी चार,–>4+3–>7,–>मनात चौरयाऐंशी सात,
28sq–>7 84
4] 29sq–>25+4–>25-4–>21–.21sq–> [ ]4–>4+4–>8–>मनात 8 [ 41 ],29sq—>8 41
5] 31sq–>25+6–>25-6–>19,19sq–>[ ] 3–>3+6–>9–मनात 9[61]= 9 61
6] 32sq–>25+7–>25-7–>18sq–>[ ]3–>3+7–>10–मनात10[24]= 10 24
7] 33sq–>25–>8–>17–>[ ]2–>2+8–>10[ 89]—मनात10 89
8] 34sq–>25–9–>16–>[ ]2–>2+9–11[56]–मनात 11 56
9] 35sq–>25–10–>15–>[ ]–2+10–मनात 12 25
याप्रमाणे आपण पन्नास पर्यंतच्या संख्याचे वर्ग सहज करू शकतो.येथे पंचविस ही संख्या पायाभूत संख्या समजलेली आहे.५०ते१०० पर्यंतच्या संख्यांचे वर्ग थोडासा बदल करुन अगदी सहज तोंडी करता येतात.४० ते ७५ या संख्यांचे वर्ग करताना ५० या संख्येचा उपयोग करुन वर्ग करणे सोपे जाते.पण यास बराच सराव करावा लागतो.
उदा-४१वर्ग–>२५ अन् सोळा=४१,मनात धरा १६. आता ४१अन् नऊ=५०,मनात ९चा वर्ग८१धरा.४१चा वर्ग=१६ ८१.
४६वर्ग–>२५अन् २१=४६,मनात धरा २१,आता ४६अन् ४=५०,मनात ४चा वर्ग १६ धरा,४६चा वर्ग=२१ १६.
४९वर्ग—>२५अन् २४=४९,मनात धरा २४,आता ४९अन् १=५०,मनात १चा वर्ग ०१धरा,४९चा वर्ग=२४ ०१.
५४ वर्ग–>२५अन् २९=५४,मनात धरा २९, आता ५४ अन्(-४)=५०,मनात(-४)चा वर्ग धरा१६,५४वर्ग=२९ १६.
५५ वर्ग–>२५+३०=५५, मनात धरा ३०,आता मनात (-५)चा वर्ग २५ धरा, ५५वर्ग=३० २५.
५९ वर्ग—>२५+३४=५९,मनात धरा३४,आता मनात नऊचा वर्ग८१. ५९वर्ग=३४ ८१.
६४वर्ग—>२५+३९=६४,मनात धरा ३९,आता मनात १४चावर्ग १ ९६, ६४वर्ग=(३९+१) ९६ =४० ९६.
६९वर्ग–>२५+४४=६९, मनात धरा ४४,आता मनात १९चा वर्ग ३ ६१, ६९वर्ग=(४४+३) ६१ =४७ ६१.
७२वर्ग—>२५+४७=७२,मनात धरा ४७,आता मनात २२चा वर्ग ४ ८४, ७२वर्ग=(४७+४) ८४ =५१ ८४
वरील वर्ग संख्यांचे निरीक्षण केले तर आपल्या ध्यानात येईल कि १ ते २५ या वर्ग संख्यांचे ठळकपणे दाखवलेले एकक आणि दशक स्थानचे अंक पुन्हा पुन्हा उलट-सुलट त्याच क्रमाने येत असतात.जरा निरिक्षण करुन तर पहा.७६ते१०० पर्यंत च्या संख्यांचे वर्ग करुन पहा. काय अडचण येते आणि त्यावर आपण कशी मात करू शकतो ते शोधा. कॅलक्युलेटरमुळे आता सगळच सोपं झालं पण त्यामुळे मॆंदूला काम उरले नाही,त्यामुळे तो तरतरीत ठेवण्याचे इतर मार्ग आपण शोधायला नकोत का?
याप्रमाणे दोन अंकी संख्यांचे वर्ग अगदी सहजपणे आपण करू शकतो. माध्यमिक शाळेतील आपल्या मुलामुलीना हे शिकवताना मस्त मजा येते.त्यांना गणितात रस वाटू लागतो. गणिताची भिती नाहिशी होते हा माझा अनुभव आहे.

आपणही हे करू शकता ! U can do it ! वर टिप्पण्या बंद

सातपातकं !

सातपातकं-”त्यात-विस-पचामा”
पाप आणि पुण्य याविषयी कोणी बोलू लागलं की लोक त्याला वेड्यातच काढतात. कसलं पाप आणि कसलं पुण्य ? असं काही नसतं असं म्हणून अनेक उदाहरणं देऊन पटवण्याचा प्रयत्न सुरू होतो. अमक्याने अमुक इतक्या वाईट गोष्टी केल्या तरी तो मजेत जगतोय. तमक्यानं लोकांना इतकी मदत करूनही तो दुःखात, हाल-अपेष्टात दिवस काढतॊय. इत्यादी. आपल्याला पण मग वाटायला लागतं, खरं काय ? हे की ते ? विचारवंत,संत, महंत यांचं काय सांगणं असतं या बाबत ? त्यांच्यातही एक वाक्यता कोठे आहे ? तेही एकमेकांना नावं ठेवत असतात. मी सांगतो ते बरॊबर, माझ्या मार्गानं गेलात तर तुम्हाला निश्चित मुक्ती मिळणार,वगैरे.
महात्मा गांधीनी सात पातकांचा उल्लेख केला आहे. ”त्यात विस पचामा” चा अभाव हि ती सात पातके आहेत असं ते म्हणतात.त्याग,तत्व,विवेक,सचोटी,परिश्रम,चारित्र्य आणि मानवता या अभावी केलेली कर्मे ही पातके होत असं ते ठासून सांगतात. म.गांधीजीनी एकेका तत्त्वाचा संबंध एकेका व्यवसायाशी जोडलेला आहे. हे कुणाला पटेल कुणाला नाही पटणार ! पण ते काय म्हणतायत ते समजून घ्यायला काय हरकत आहे ? नंतर ठरवता येईल काय करायचे ते ! नाही का? ”त्यात विस पचामा” !
त्यागाशिवाय केलेल्या उपासनेला काहीही अर्थ नाही. त्याग न करता उपासना करणे म्हणजे ते पातकच होय असं म. गांधीजी म्हणत. उपासना करायची असेल तर ती तन,मन,धन अर्पून करावी असं साधू संतानीपण सांगितले आहे. जरा विचार केला तर या म्हणण्यात बरेच तथ्य आहे असं आपल्याला दिसून येते. विद्येची उपासना करायची आहे त्याग करावा लागेल.सत्कर्माची उपासना करायची आहे त्याग करावा लागेल. त्याग करून,लोक कल्याण साधणारं असं जे प्राप्त होईल ते पुण्यप्रद असेल.अन्यथा ते पापच ठरेल. जे कर्म लोक-कल्याणासाठी असेल तेच श्रेयस्कर होय.
तत्वाशिवाय राजकारण म्हणजे पातक होय.तत्वहिन राजकारणाला गांधीजीनी पापकर्म संबोधलं आहे. राजेशाहीत राजा आपल्या राजधर्माचं पालन करण्याचा प्रयत्न करत असे.त्याच्यावर तसे संस्कार होत असत.प्रजेच्या सुखासाठी राजा स्वतःचं बलिदान द्यायलाही मागे पुढे पहात नसे. आजचे राजकारणी काय करत आहेत? समर्थ रामदास म्हणतात-जाणावे पराचे अंतर । उदासीनता निरंतर । नीतिन्यायासी अंतर ।पडोच नेदावे॥ [दासबोध द११स५/६]. नीतिन्यायाशिवाय राजकारण करणे हे अनुचित होय. दुःख दुसर्‍याचे जाणावे । —बरे वाईट सोसावे । समुदायाचे ॥ असं तत्वाचं राजकारण करावे. असा प्रेमळ सल्ला समर्थ देतात. आणि म्हणूनच गांधीजी तत्वाशिवाय राजकारणाला पातक म्हणतात.
विवेकाशिवाय (आनंद)मौजमजा भोगणे म्हणजे पातक कर्म होय.[pleasure without conscience.] हे तिसरं कर्म अत्यंत महत्वाचं आहे असं मला वाटते. विवेक म्हणजे सद्‍सद्विवेक होय. सद्‍सद्विवेकाशिवाय मौजमजेसाठी जे कर्म होईल ते पापकर्मच होय. मिरवणूक काढणे, रंग खॆळणे, महोत्सव साजरा करणे इ. मध्ये सद्‍सद्विवेक जागृत ठेऊन इतरांना त्रास हॊणार नाही, नियमांची पायमल्ली हॊणार नाही अशा पद्धतीने आनंद उपभोगणे अपेक्षित असते. पण जेव्हा विवेकाशिवाय केलेल्या कर्मातून आनंद-मौजमजा मिळते ते पातक कर्मच असते, हे ध्यानात घेणे आवश्यक्क आहे.
सचोटीशिवाय उद्योग,व्यापार करणे म्हणजे पातक कर्म होय. उद्योग,व्यवसाय,व्यापारामध्ये सचोटी शिवाय यश मिळत नाही. आपण एकदाच एखाद्यास फसवू शकता, पण फसणारा पुन्हा आपल्याकडे येत नाही,इतकेच नव्हे तर तो इतरांनाही आपल्या पापकर्माबाबत जागे करून आपल्याकडे येण्यास मज्जाव करतो.परीणाम आपल्या व्यवसायावर होतो. व्यवसाय वाढीसाठी सचोटीची आवश्यकता असते. सचोटी असेल तर बाजारार आपल्या शब्दाची किंमत वाढते. त्यालाच आपण पत असं म्हणतो.
परिश्रमाशिवाय संपत्ती मिळवणे हे पातक कर्मच होय. भ्रष्टाचार हे या पातक कर्माचं ज्वलंत उदाहरण होय.आजरोजी या पातक कर्माचा सर्वत्र संचार झाला आहे. याचा संबंध नीतिमत्तेशी आहे. नीतिमत्ता गुंडाळून ठेवली की हे पातक कर्म वाढीस लागतं. संतसज्जनानी अशा प्रकारे परिश्रमाशिवाय संपत्ती मिळवण्यास प्रतिबंध केला आहे. अशा संपत्तीचा उपभोग घ्यायला सगळे पुढे असतात पण त्यामुळे होणार्‍या पापामध्ये वाटेकरी हॊण्यास कोणी पुढे येत नसते.
चारित्र्याशिवाय ज्ञानसंपादन हे पातक कर्मच होय. ज्ञानदान सत्पात्री करावे असं म्हंटलं जातं. ज्याला ज्ञान द्यावयाचे त्याने त्या ज्ञानाचा उपयोग समाजकल्याणासाठी केला पाहिजे. उदा- अणुउर्जेचा वापर चारित्र्यवान व्यक्ति मानवी जीवन सुखावह करण्यासाठी करेल तर दुष्ट व्यक्ती या ज्ञानाचा उपयोग संपूर्ण समाजास वेठीस धरण्यासाठी करेल.विमान विद्या, रसायन विद्या,स्फोटक विद्या,मानसोपचार शास्त्र इत्यादी सर्व विद्या अविचारी /दुष्ट व्यक्तींच्या हाती पडली तर काय होतं ते समा्ज अनुभवतोय. याप्रमाणे कोणतंही ज्ञान असो ते मिळवणारी व्यक्ती चारित्र्यवान असली पाहिजे. वैद्यकीय ज्ञान,भौतिक विज्ञान,गणित ज्ञान,इ.प्रत्येक शाखेतील ज्ञानसंपादन करणारी व्यक्ती ते घेण्यास योग्य, लायक, आणि चारित्र्यवान असावी. अन्यथा हे पातक कर्म घडेल. मला हे दुधारी पातक कर्म वाटते. ज्ञानदान करणारा आणि ज्ञानसंपादन करणारा असे दोघेही पातक कर्म करतात असं वाटतं. म. गांधीजी या पातक कर्माला knowledge without character असं संबोधतात.
मानवनिरपेक्ष विज्ञान हे पातक कर्म होय. विज्ञानातील शोध हे मानवाच्या उन्नत्तीसाठी,मानवी जीवन सुखावह करण्यासाठी असले पाहिजेत. प्रत्यक्षात मात्र यापेक्षा वेगळी परिस्थिती आढळते. अणुबॉंम्बने संपूर्ण गावेच्या गावे बेचिराख करण्याचे, अवघे जीवन उध्वस्त करण्याचे कारणच काय ? काय साध्य झाले यामधून ? या गावातील सर्वसामान्यांनी असा कॊणता गुन्हा केला होता म्हणून त्यांना या अणूबॉम्बच्या वर्षावास सामोरं जावं लागलं ? म्हणून विज्ञानाची मानवनिरपेक्षता म.गांधीना पापकर्म आहे असं वाटते.
वरील “त्यात विस पचामा”ची पातक कर्मे आपल्या हातून घडणार नाहीत याची काळजी आजचा माणूस घेईल का? असा प्रश्न येतोय का मनात? येत असेल तर आपल्याला गांधीजींच म्हणणं पटतय असं समजायला हरकत नाही. अन्यथा ——!!!

Pl.follow this link http://www.doctorhugo.org/gandhi.html

सातपातकं ! वर टिप्पण्या बंद

तांत्रिक महाविद्यालयीन योजनांद्वारे सामाजिक विकास-एक नम्र आवाहन !

तांत्रिक महाविद्यालयीन योजनांद्वारे सामाजिक विकास-एक नम्र आवाहन !
केंद्र सरकारच्या मनुष्यबळ विकास मंत्रालयाच्या उच्च शिक्षण विभागाने सामाजिक विकास साधण्यासाठी एक उपक्रम हाती घेतला आहे. त्यासाठी तांत्रिक महाविद्यालयीन योजनांचा उपयोग करून घेण्यात येणार आहे. राष्ट्रीय-कौशल्य विकसन मंडळाने इ.स.२०२० पर्यंत ५००दशलक्ष कुशल कर्मचारी तयार करण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे.मंडळाचे हे ध्येय साध्य करण्यासाठी विविध मंत्रालयीन विभागांनी कंबर कसली आहे.[http://www.education.nic.in/tech/Guidelines-CDTP.pdf येथे संपुर्ण तपशिल पहा]
या योजनेची मुख्य वैशिष्ट्ये आणि उपक्रम असे असतील–
१) तंत्रशास्त्र आणि प्रशिक्षण याची किती गरज आहे याचा शोध घेणे
२) निवड केलेल्या गटास कौशल्य-विकसन प्रशिक्षण देणे.
३) उत्पादनात वाढ व्हावी म्हणून उचित तंत्रशास्त्राचा प्रसार करणे.
४) झोपडपट्टी रहिवाशी आणि खॆडूत लोकांना तांत्रिक व इतर सहाय्यक सेवा उपलब्ध करून देणे.
५) महत्वाच्या आणि अत्याधुनिक तांत्रिक प्रगतीबाबत संबंधित गटास माहिती देणे
.
वरील उपक्रम यशश्वी करण्यासाठी तांत्रिक महाविद्यालयाची निवड करण्यात येईल आणि त्यांचे मार्फत त्या भागाची तांत्रिक गरज काय आहे याचा शोध घेण्यात येईल. तिथल्या स्थानिक गरजांनुसार व मागणीनुसार प्राधान्याने विविध व्यावसायिक-तांत्रिक कौश्यल्याचे ३ते६ महिने कालावधीचे प्रशिक्षण देण्याची व्यवस्था करण्यात येईल. असे कुशल प्रशिक्षित स्वयंरोजगार निर्माण करु शकतील अशी व्यवस्था करण्यात येईल. त्यासाठी संबंधीत इच्छुक गटास योग्य ते तांत्रिक मार्गदर्शन करण्यात येईल.
तांत्रिक आणि सहाय्यक सेवा-
ग्रामीण भागात हल्ली विविध प्रकारची यंत्रसामुग्री वापरली जाते. त्यात शेतीसाठी तसेच बिगर शेतीसाठी म्हणून अद्यावत यंत्रोपकरणांचा समावेश होतो. अशा यंत्रोपकरणांची देखभाल,दुरुस्ती आणि डागडूजीची सोय त्याच भागात होण्यासाठी तांत्रिक महाविद्यालयानी पुढाकार घेऊन याविषयांचे अद्यावत प्रशिक्षण देण्याची योजना आखली पाहिजे, असं शासनाचं धोरण आहे. यात खालिल गोष्टींचा प्रामुख्याने समावेश असेल.
१) यंत्रोपकरणांची जागेवरच किरकोळ दुरुस्ती व देखभाल.
२) ग्रामसमुहास तांत्रिक सेवा देणारी सेवाकेंद्रे.[सर्विस सेंटर्स]
३) अशी सेवाकेंद्रे आणि दुरुस्ती केंद्रे यात प्रामुख्याने ग्रामस्थांचा सहभाग राहील असे पाहणे.
४) ग्रामीण भागात ठराविक दिवसांच्या अंतराने तांत्रिक सेवा मेळावे भरवणे.
५) प्रशिक्षित मनुष्यबळाचा वापर करून ग्रामीण स्तरावर तांत्रिक सल्ला-सेवा उपलब्ध करुन देणे.

यासाठी ग्रामीण स्तरावर ग्रामस्थांमध्ये जागृती निर्माण करण्यासाठी शेतकरी मेळावे,प्रदर्शने,चर्चासत्रे इ. आयोजन करण्यात येईल. रेडिओ, टि.व्ही, व्हि.डी.ओ.वर्तमानपत्रे, जाहिराती वगैरे, या माध्यमांचा मुक्त हस्ते वापर करण्यात येईल.
आर्थिक पाठबळ-
ही सामाजिक विकासाची ही योजना राबवण्यासाठी तांत्रिक महाविद्यालयाची [पॉलिटेकनिक्स] निवड करण्यात येईल.केंद्र सरकारच्या मनुष्यबळ विकास मंत्रालयाच्या-उच्च शिक्षण विभागातर्फे [Ministry of Human Resourses Developement -Dept.of Higher Education] जास्तीत जास्त २० लाख रुपयांचे अनुदान तांत्रिक महाविद्यालयाच्या प्राचार्याकडे/ संचालकाकडे देण्यात येईल.तसेच दरवर्षी पुनरावृत्ती अनुदान म्हणून जास्तीत जास्त १७ लाख रूपये देण्यात येतील. अशा प्रकारची आर्थिक तरतूद या मंत्रालयाने केलेली आहे.
या योजनेचा लाभ घेण्याची पात्रता-
[AICTE] ने मान्यता दिलेली तांत्रिक महाविद्यालयाना या योजनेत भाग घेता येईल.पूर्वोत्तर राज्ये,डोंगराळ आणि सीमावर्तीय भाग आणि मागासवर्गीय अनुसूचित-जाती-जमाती,[SC/ST]अल्पसंख्यांकाचे जिल्हे-येथील तांत्रिक महाविद्यालयाना [पॉलिटेक्निस] प्राधान्य देण्यात येईल.
वरील योजनेची अंमलबजावणी प्रभावी झाल्यास देशाचा विकास आणि भरभराट हॊण्यास हातभार लागेल. हा दृष्टीकोन समोर ठेऊन डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर तंत्रशास्त्र विद्यापीठ,लोणारे, महाड,जिल्हा रायगड यांच्या सहकार्याने ”सर्वांगिण मोफत प्रशिक्षण प्रतिष्ठान, शिवथरघळपायथा,ता.महाड जि.रायगड” ही संस्था गेली पाच वर्षे निरलसपणे आणि समर्पित भावनेने विद्युत तांत्रिक मोफत प्रशिक्षणाचा लाभ रायगड जिल्ह्यातील महाड तालुक्यातील काही शाळांतील विद्यार्थीना देत आहे. यामध्ये प्रामुख्याने इयत्ता ९वी आणि १० वी च्या इच्छुक मुलांची निवड विद्युत तांत्रिक प्रशिक्षणासाठी करण्यात येत असते. या विद्युत तांत्रिक मोफत प्रशिक्षणासाठी प्रतिष्ठान ने दक्षवीजतंत्री ही पुस्तिका मोफत उपलब्ध करून दिलेली आहे.[याची माहिती देणारा लेख येथे वाचा-[ https://savadhan.wordpress.com//2010/01/30/वीजतंत्री-मोफत-प्रशिक्ष किंवा http://mr.wordpress.com/tag/social/ ] परीणामस्वरूप या भागात विद्युत तांत्रिक विषयाशी संबंधीत कामासाठी वायरमन,इलेक्ट्रीशियन यांची उपलब्धता वाढत असल्याचे दिसून येत आहे. हे दृश्य केंद्र शासनाच्या धोरणांशी सुसंगत असेच आहे.
आम्ही या पत्रकाद्वारे नम्र विनंती करतो की आपल्या सहभागासह केंद्र शासनाच्या अनुदानाचा लाभ घेऊन अशा प्रकारचे मोफत प्रशिक्षण इतर व्यावसायिक विषयासाठी [जसे- वेल्डर,मोटर-रिवांडींग,विद्युत उपकरणे-दुरुस्ती व देखभाल,हाऊस वायरींग इ.] राबवण्यासाठी समाजातील विद्युत कंत्राटदार, विद्युतव्यावसायिक,  विद्युतसंघटना, उत्पादक आणि इतर सर्व प्रकारचे उद्योजक यानी पुढे येऊन शासनाचा हा उपक्रम यशस्वी करण्यास हातभार लावावा. जेणेकरून त्याभागात या प्रशिक्षित मनुष्यबळाचा उपयोग आपण आपल्या व्यवसाय वाढीसाठी करू शकाल. आणि याचसाठी येत्या ४-६ महिन्यात विद्युत व्यावसायिकांचा मेळावा घेण्याचा आमचा मानस आहे.या कामात महाराष्ट्रभर कार्यरत असलेल्या  विद्युत कंत्राटदार महासंघाने सक्रिय सहभाग घेण्याचा मनोदय व्यक्त केला आहे.

आपली अनुपस्थिती जोड्याने मारावे अशी—-!

आपली अनुपस्थिती जोड्याने मारावे अशी—-!
लग्नाची,बारशाची, समारंभाची निमंत्रणं येतात. कुणी प्रत्यक्ष घरी येऊन देतं,कुणी फोनवरुन देतं,तर कुणी निमंत्रण पत्रिका पाठवून समारंभास येण्याविषयी गळ घालतं.प्रत्येकाची एकेक तर्‍हा असते.मी प्रत्येकवेळी कोण कसं बोलवतंय याचं अगदी बारकाईनं निरिक्षण करत असतो.खरं म्हणजे यात कोण काय चूका करतंय हे पाहण्याचा उद्देश अजिबात नसतो. पण काही वेळेला काय होतं की अशी चूक आपण करत आहोत हे त्या यजमानाच्या गांवीही नसतं.निमंत्रण पत्रिकेचा एक नमूना कोणीतरी दाखवतो,त्यावर पसंतीचा शिक्का मारला जातो आणि ती निमंत्रण पत्रिका सगळ्यांना अगदी दिमाखात वाटली जाते.
मी हे असं गेली अनेक वर्षं पहात आलोय.बरोबर काय,चूक काय याविषयी दैनिकातून अनेकदा लेख लिहून आले आहेत.मग या चूका आपण टाळायला काय हरकत आहे? शिकल्यासवरल्या लोकांनाही जर आपण काय चूक करत आहोत हे ध्यानात येत नसेल तर इतर अडाणी लोकांना काय बोलणार ? म्हंटलं यावर आपण लिहिलं तर ? मी काही कोणी भाषा तज्ञ (तज्ज्ञ?) नाही. तरीही मला यावर लिहिण्याची इच्छा झालीच. त्याला कारण पण तसेच झाले.आजच मला एका सुप्रसिद्ध लेखकाच्या स्मृतीसमारोहाच्या निमित्ताने हॊणार्‍या सोहळ्यास येण्याविषयी निमंत्रण पत्रिका मिळाली. लगेच दुसर्‍याही एका कार्यक्रमाची निमंत्रण पत्रिका मिळाली. दोन्ही निमंत्रण पत्रिकेत एक वाक्य मला खुणावत होते ” आपली उपस्थिती प्रार्थनीय आहे”. मला हे फारच खटकले. हे दोघेही माझी “उपस्थिती प्रार्थनीय” आहे असं म्हणत आहेत. म्हणजे माझी ’उपस्थिती’ प्रार्थना करण्याच्या लायकीची आहे. असं काहीतरी माझ्या मनात घोळू लागलं.मी मनाशीच विचार केला आणि अशा प्रकारच्या इतर शब्दांचा मागोवा घेतला.त्यात मला लगेच सापडलेले शब्द म्हणजे वंदनीय-वंदन करण्यायोग्य, चिंतनीय-चिंतन करण्यायोग्य,आदरणीय-आदर करण्यायोग्य, वगैरे,वगैरे. याविषयीचे माझे मत मी लगेच त्या समारोह आयोजकास कळवले. आणि हे ही सुचवले की आपल्यासारख्याच्या निमंत्रण पत्रिकेत अशा चूका हॊणार नाहीत याची कृपया काळजी घ्यावी,कारण इतर समाज आपलं अनुकरण करत असतो.
मग माझी “अनुपस्थिती” काय करण्यायोग्य असेल ? असा प्रश्न माझ्या मनात आला.अर्थात त्याचे उत्तर आपोआपच प्रार्थना न  करण्याच्या योग्यतेची असेल. म्हणजे कशी असेल? तर—जोड्याने मारण्याच्या योग्यतेची असेल असं उत्तर आलं. अरे बापरे !! खरं म्हणजे आपण प्रार्थना फक्त देवाची करतो, ईश्वराची करतो. सामान्य माणसाची प्रार्थना करण्याचा प्रश्नच येत नाही. पण  कुणीतरी, केव्हातरी ही टूम काढली.लोकांना वाटलं काय सुंदर शब्दयोजना आहे. आणि सगळेच लोक काहीही विचार न करता आपली उपस्थिती “प्रार्थनीय आहे ” असा अयोग्य शब्दप्रयोग करू लागले. मग येथे काय लिहिणे योग्य होईल असं मला एकाने फोन करून विचारले. मी त्यांना सुचवले—–“आपली उपस्थिती अपेक्षित आहे किंवा आपण उपस्थित रहावे ही विनंती किंवा आपल्या उपस्थितीने समारंभास शोभा येईल आणि आम्हाला अतिशय आनंद होईल.” आपल्याला काय वाटते ? आपले मत अवश्य कळवा. मराठी समृद्ध आहेच तिला आणखी समृद्ध करुया !!

परदेशी विद्यापीठे व मोफत शिक्षण !

परदेशी विद्यापीठे व मोफत शिक्षण !
भारतासारख्या विकसनशील देशात आता परदेशी विद्यापीठे शिक्षणासाठी उपलब्ध होत आहेत.या विद्यापीठातून भारतातील खुल्या गटातील गुणवंत विद्यार्थ्याना सहज प्रवेश मिळेल. गुणवंत विद्यार्थ्यांवर त्यामुळे इकडे तिकडे भटकण्याची वेळ येणार नाही. आरक्षणामुळे खुल्या गटातील गुणवंत विद्यार्थ्याना हव्या त्या ठिकाणी आणि हव्या त्या विषयाच्या अभ्यासक्रमास प्रवेश मिळण्यात अनेकदा अडचणी येत होत्या त्या अडचणीचं आपोआपच निराकरण होईल.एका दृष्टीने विचार करता परदेशी विद्यापीठांचे भारतातील आगमन हे अनेक चांगल्या गोष्टीस खत पाणी घालणारे ठेरावे अशी अपेक्षा आहे.अगदी दोनच दिवसापूर्वी महाराष्ट्रातील एका विद्यापीठातील पदवीपरीक्षेच्या परीक्षा सुरू झाल्यावर, विद्यार्थ्यांनी कॉपी करण्यास परवानगी दिली नाही म्हणून परीक्षेवर दोन-तीन तास बहिष्कार घातला अशी बातमी दैनिकात झळकली होती.नंतर त्या मुलांनी परीक्षा दिली किंवा नाही याविषयी माझ्या वाचनात काही आले नाही. अशा प्रकारच्या विद्यार्थ्यांच्या मागण्यास या परदेशी विद्यापीठांनापण तोंड द्यावे लागेल. ते अशा प्रकारच्या विद्यार्थ्यांच्या मागण्याना कसा प्रतिसाद देतील ? कां असल्या मागण्या त्या परदेशी विद्यापीठाकडे आमचे विद्यार्थी करणारच नाहीत.मात्र परदेशी जाणारे भारतीय विद्यार्थी तेथे जे काही नियम असतील त्यांचे काटेकोरपणे पालन करतात असं दिसून येते.
२-३ वर्षापूर्वी एका  पदवीधर (?) मुलाने एका मासिकात एक लेख लिहिला होता. लेखाचा विषय होता ” महाराष्ट्रातील सर्व विद्यापीठातील एकाच अर्हतेच्या पदवीधरांना मुलाखतीसाठी बोलावताना समान निकष कां लावले जात नाहीत?” म्हणजे असं कि पुणे,मुंबई इ. विद्यापीठातील पदवीधरांना झुकतं माप दिलं जातं तर कोल्हापूर,नागपूर इ.इतर विद्यापीठातील पदवीधरांना जरा डावललं जातं.एकाच अर्हतेच्या वेगवेगळ्या विद्यापीठातील उमेदवारांना एकाच फूटपट्टीने मोजावे असं त्या लेखाचा मथितार्थ होता. म्हणजे असं कि कोल्हापूर विद्यापीठाचा बी.ई. आणि नागपूर विद्यापीठाचा बी.ई.याना एकच निकष लावून निवड करावी. एकाअर्थी त्याच म्हणणं अगदी रास्त वाटत होतं. पण त्या पदवीधराने लिहिलेला तो लेख अतिशय सुमार दर्जाचा होता.असं वाटलं कि हा पदवीधर झालाच कसा ? जो पदवीधर आपले विचार मातृभाषेत मुद्देसूद मांडू शकत नाही तो इतर भाषेत तरी काय मांडू शकणार? असा मला प्रश्न पडला.त्या अनुषंगाने मी त्या सद्‍गृहस्थाचे दुसर्‍या एका तांत्रिक विषयावरचे लेख वाचले तर तेथे ही तो आपला विषय मांडण्यात उणा पडत असल्याचे जाणवले.मग तो ज्या विद्यापीठाचा पदवीधर होता, त्या विद्यापीठाचा दर्जा या एकावरून ठरवणे कितपत योग्य ठरेल? येथे शीतावरून भाताची परीक्षा योग्य होईल का? असे प्रश्न मला सतावू लागले. कोणाला कमी किंवा कोणाला अधिक दर्जा द्यावा असा येथे अजिबात हेतू नाही.परंतु संघटनेच्या बळावर आपल्याला हवे ते हिसकावून घेण्याची प्रवृत्ती वाढीस लागलेली आहे. त्याला ही परदेशी विद्यापीठे कसं तोंड देतील? कां ती ही प्रवाहपतीत होतील ? सामुदायिक कॉपी सारख्या प्रकरणी काय मार्ग निघेल ? खरं तर याला पुस्तके समोर ठेऊन उत्तरे लिहिण्याची मुभा देणे आणि प्रश्नांची काठिण्य पातळी वाढवणे हा उपाय ठरू शकतो. पण या उपायातील उत्तरार्धाचे पालन होईल का? हे कोण आणि कसे ठरवणार ? काळच याचं उत्तर देईल असं वाटतं.
३-४ वर्षापूर्वी आम्ही ९-१०वीच्या मुलांसाठी १५ दिवसाचा निवासी मोफत प्रशिक्षण वर्ग घेतला होता. मोफत प्रशिक्षण असूनही बहूतांश पालकवर्ग याबाबत उदासीन होता. असं कां, त्याचा शोध घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला. त्यावेळचे आमचे अनुभव अतिशय उद्‍बोधक असेच आहेत.याविषयीचा आढावा घेणारा एक लेख मी   येथे  दिलेला आहे,तो पहावा. जवळजवळ ४० % मुलांना मराठी लिहिताच येत नव्हते. मग ही मुले १० वी पर्यंत कसे आली ? ९वी उत्तीर्ण या निकषावर या मुलांची निवड कारकून या पदावर करणं कितपत योग्य ठरावे ? पण सध्या असंच होत आहे असं वाटतं. २००४ साली मी महाराष्ट्र शासनाच्या सेवेत होतो.माझ्याच ऑफिसमध्ये एक एम.ए.झालेली कारकून होती.पण तिला ना मराठी येत होतं ना इंग्रजी.झकमारत तिची सगळी कामं इतर कर्मचारी करत असत. करणार काय? ही बया एम.ए.(मराठी) कशी झाली असेल ? असो.या मुलांपैकी १०वीला ४०% गुणाने उत्तीर्ण झालेल्या मुलांनी पुढे वाणिज्य शाखेतील पदवीसाठी प्रवेश घेतल्याचे आम्हाला समजले. मग या मुलांचा पदवीचा दर्जा कुठल्या प्रकारचा असेल ? अशा पदवीधरांना परदेशी विद्यापीठात कसा प्रवेश मिळू शकेल ? म्हणजे परदेशी विद्यापीठाचा सरसकट सगळ्याना फायदा होईल असं म्हणता येत नाही. शिकण्याची कुवत असूनही गरीबीमुळे ज्यांना शिक्षण घेता येत नाही,त्या मुलांना गुणवत्तेच्या जोरावर पुढील शिक्षणाची दारे आपोआप उघडतील, त्यांना शिष्यवृत्तीचा आधार मिळेल, परदेशी न जाता येथेच त्या दर्जाचे शिक्षण त्या गरीब मुलांना मिळेल.असे काही फायदे होतील असं मला वाटते. आपल्याला काय वाटते?

परदेशी विद्यापीठे व मोफत शिक्षण ! वर टिप्पण्या बंद

देशाच्या विद्रुपीकरणास आळा कोण घालणार ?

Posted in सामाजिक by savadhan on 16/03/2010
Tags:

देशाच्या विद्रुपीकरणास आळा कोण घालणार ?
दहा एक वर्षापूर्वीची गोष्ट आहे.हॉलंडहून दोन मुली पुण्यात इथल्या सामाजिक गोष्टींचा, रितीरिवाजांचा अभ्यास करण्यासाठी आल्या होत्या.तशा त्या वयाने लहान म्हणजे १६-१७ वर्षाच्या होत्या. पण त्यांची सामाजिक जबाबदारीची जाण फारच चांगली होती.त्यांचा इथला अभ्यासाचा कार्यक्रम ५-६ महिन्याचाच होता.त्यांची राहण्याची व्यवस्था आमच्याच सोसायटीमध्ये केली होती.त्यांना वेळोवेळी लागणारी मदत, त्यांच्या अभ्यासक्रमांच्या अनुषंगाने इथल्या सामाजिक चालीरिती, सणवार इ. माहिती त्या अधूनमधून मला विचारत असत.अभ्यासक्रम संपता संपता त्यानी एक प्रश्नावली तयार केली होती. त्याची उत्तरे त्यांनी समाजातल्या वेगवेगळ्या लोकांकडून गोळा केली होती.त्यात त्यानी मलाही ती प्रश्नावली दिली होती.त्यातले त्यांचे प्रश्न वाचून मी सुन्न झालो होतो त्यावेळी.त्यानी विचारलेले काही प्रश्न !
१) मुंबई पुणे प्रवास आम्ही डेक्कन क्वीनने केला. डेक्कन क्वीनमधील सुशिक्षित दिसणारे प्रवाशी चहा, कॉफी घेत होती आणि त्याचे प्लॅस्टीकचे पेले गाडीच्या खिडकीतून बाहेर टाकत होते.आम्ही खिडकीतून बाहेर पाहिले तर संपूर्ण रेल्वे ट्रॅक प्लॅस्टिक पिशव्या,चहाचेपेले यांनी भरून गेलेला दिसत होता.गाडीमध्ये कचरा गॊळा करण्यासाठी टॊपली होती पण त्यात हा कचरा टाकण्याचं कष्ट फारसं कॊणी घेत नव्हतं. याचं कारण काय? आमच्या इथे लहान मुलांना स्वच्छतेची शिकवण घरी आईवडिल देत असतात तसंच शाळेत पण आमचे शिक्षक स्वच्छतेचं महत्त्व पटवून देत असतात. त्यामुळे आम्ही आमचा देश स्वच्छ कसा राहील याबाबत कायम दक्ष असतो. असं शिक्षण येथे तुम्हाला मिळत नाही का?
काय उत्तर देणार मी? असं शिक्षण मिळत असेल तर मग आपण तसे वागत कां नाही? कोठे चुकतेय आमचं?
२) या मुलींनी इथल्या महानगरपालिकेस भेट दिली.तिथल्या कामकाजाबाबत माहिती करून घेतली.आणि कचराकुंड्याबाबत काही प्रश्न विचारले. कचराकुंड्यावर कचरा विस्कटून त्यातील प्लॅस्टिकच्या पिशव्या, इतर काही मोडक्या तुटक्या वस्तू निवडून नेणार्‍या काही स्त्रिया त्यानी पाहिल्या. त्या स्त्रियाना हे काम कोणी दिले आहे, आणि त्याकामाचा त्यांना कोणी मोबदला वगैरे देते काय? त्यांच्या आरोग्याची काळजी कोण घेते ?
या प्रश्नाला पण माझ्याकडे संयुक्तिस असं काहीच उत्तर नव्हतं. त्यावेळचे महानगरपालिकेचे स.आयुक्ताबरोबर त्यांनी याविषयी चर्चा केली पण महानगरपालिकेकडून काय उत्तर मिळाले ते मला समजले नाही.
३) शहरात फिरत असताना बसस्टॉपवर, मुतार्‍यावर,वीजकंपनीच्या लाल रंगाच्या पॆट्यावर (पिलर बॉक्सेस),टेलेफोन च्या निळ्या पेट्यावर,वीजकंपनी ट्रॅन्सफॉर्मरजवळ,खांबावर, रस्त्याकडेच्या भिंतीवर असं सगळीकडे अनेक प्रकारच्या जाहिराती चिकटवलेल्या असतात. जसं–मुळव्याधीवर उपचारासाठी,संगणक प्रशिक्षणासाठी,दमा, मिरगी इ.च्या उपचारासाठी,इंटरनेटसाठीच्या जाहिराती. त्यामुळे शहराचा तोंडवळा विद्रुप होतो. पिलर बॉक्सवर,खांबावर इ.ठिकाणी लावलेली धोक्याच्या सूचना लोकांना दिसत नाही, कारण जाहिराती त्यावरच चिकटवलेल्या असतात. बसस्टॉपवर बसच्या जाण्या-येण्याचे वेळापत्रक जाहिरातीखाली गेल्यामुळे प्रवाशांची गैरसोय होते. कोणीच कसे या बाबत बोलत नाही याचे आम्हाला आश्चर्य वाटते असं म्हणून, याबाबत त्यांनी खालील प्रश्न मला विचारले.
शहराचा तोंडवळा विद्रुप करणार्‍याला अशा जाहिराती लावण्यास अटकाव कां करण्यात येत नाही?
अशा जाहिराती लावण्यासाठी कोण परवानगी देते ?
जर परवानगी देण्यात येत नसेल तर ह्या “पब्लिक-प्रापर्टी” विद्रुप करणार्‍या आणि शहराच्या सौंदर्य नष्ट करणार्‍या या लोकांवर कारवाई कां करण्यात येत नाही ? जर पुण्यात असं आहे तर देशाच्या इतर भागात पण असंच असेल ना?
सार्वजनिक मालमत्तेचं संरक्षण करण्याची जबाबदारी कुठल्या अधिकार्‍याकडे आहे?
एक जबाबदार नागरिक म्हणून त्या संबंधीताला विचारण्याची तुमची वैयक्तिक काही जबाबदारी आहे का? वगैरे, वगैरे .

काय उत्तर देणार मी ? मी तर पुरता निरुत्तर झालो होतो.आज परत एकदा या सार्‍या प्रश्नांची मला आठवण झाली बसस्टॉपवर लावलेल्या जाहिराती बघून. आपल्याजवळ आहेत या प्रश्नांची उत्तरं?

गुढीपाडव्य़ानिमित्त हार्दिक शुभेच्छा !

[देशाच्या विद्रुपीकरणास आळा कोण घालणार ? असा लेख मी ४-५ दिवसापूर्वी लिहिला आणि आज २० मार्च२०१०च्या दैनिक सकाळ- टुडे च्या पान क्र.९ वर थांब्याची उभारणी कोणासाठी? या शिर्षकाखाली सकाळने या विषयास वाचा फोडली आहे. खाली चौकटीत बसथांबे केवळ जाहिरातीसाठीच बांधले आहेत असे नमूद केले आहे. धन्यवाद सकाळ ! त्रिवार धन्यवाद !

कर्वे रस्त्यावरील अनेक बसथांब्याचा वापर केवळ जाहिरतीसाठी केला जात असल्यामुळे प्रवाशाना भर उन्हात रस्त्यावर उभे रहावे लागत आहे अशी तक्रार एका ठिकाणी केली आहे.पीएम्पी च्या काही बसथांब्यावर जहिरातीचे बोर्ड लावले आहेत त्यापासून महानगरपालिकेस उत्पन्न मिळते. या जाहिरातीबद्दल आपला काहिच आक्षेप नाही. पण बसथांब्यावर ज्या जाहिराती चिकटवून बसथांबा अगदी ओंगळ आणि विद्रुप  केला जात आहे, त्याला आक्षेप आहे.अशा जाहिराती चिकटवणार्‍या लोकांवर प्रशासनाने कारवाई करणे अपेक्षित आहे. ]

महिला आरक्षण विधेयक !

Posted in सामाजिक by savadhan on 07/03/2010
Tags:

महिला आरक्षण विधेयक !
महिला आरक्षण विधेयक एक तपाहून जास्त काळ मंजुरीविना संसदेत रेंगाळत पडलेले आहे. ज्या देशात स्त्रीयांचा पदोपदी उदो उदो होतो. स्त्रीला देवी समजून विविध धार्मिक कार्यक्रमानिमित्त आणि केवळ त्या दिवसापुरतच मर्यादित असा तिला बहूमान दिला जातो.आम्हीच स्त्रीयांचा मान राखतो अशा गप्पा मारण्याची फुशारकी पण करत असतो. “यत्र नार्यस्तु पूज्य न्ते  रमन्ते तत्र देवताः” स्त्रियांची पूजा जेथे होते तेथे देवतांचा वास असतो, त्या तेथेच रमतात असं ज्या देशात म्हंटलं जातं.त्त्याच देशात भारतीय स्त्रीला समान हक्क मिळू नये म्हणून सगळे कसे अगदी विनाअट एकत्र येतात. एकानं तिला हक्क देतो असं जाहीर करायचं, तर दुसर्‍यानं तिला ते हक्क मिळू नयेत म्हणून कंबर कसायची.आम्हीच कसे स्त्रियाचे कैवारी आहोत याची हाकाटी एकाने मारायची तर दुसर्‍याने स्वतःची टिमकी वाजवत आपण कसे तिच्या हक्काची जपणूक करत आहोत म्हणून बोंबा मारायच्या. खरं काय आहे हे सर्वसामान्य जनतेस समजतच नाही.
सज्जन हो जरा विचार करून पहा. अशी हाकाटी मारायची खरं तर काही गरजेचं आहे का? आपल्याला एव्हढा पुळका आहे ना स्त्रियांच्या बद्दल ? तर मग द्याना त्याना त्यांच्या संख्येच्या प्रमाणात प्रतिनिधित्व तुमच्या गटामध्ये! इथं तर कोणी तुम्हाला आडवायला बसलेलं नाही ? प्रत्येक पक्षाने ते जेव्हढ्या जागा लढवतात त्याच्या निम्म्या जागावर स्त्रियांना प्रतिनिधित्व देऊन आपलं पुरोगामित्व सिद्ध करायला काय हरकत आहे ?उगिच कैवारीपणाचा आव कशाला आणायचा? असं जर एखाद्या पक्षाने केलं तर त्याला त्याचं पुरोगामित्व आपोआपच जगजाहिर होईल.त्याला कंठशोष करण्यची आवश्यकताच उरणार नाही. त्याचं बघून इतरांनाही तोच मार्ग चोखाळावा लागला असता. आणी असं हे विधेयक एक तपाहून अधिक काळापर्यंत रेंगाळण्याची पाळी पण आली नसती.
पण हे सारे स्वार्थी असं कधी घडू देतील काय? आता आपलं काम झाले आहे. आता गरज नाही असं महात्मा गांधीनी सांगूनही पक्ष विसर्जन न करणारे हे लोक महिलांना एव्हढ्या सहजासहजी काही हाती लागू देतील हे कसे समजावे? आता फार तर परिस्थितीच्या रेट्यामुळे जरी हे विधेयक राज्यसभेत मंजूर होऊन ५४२ सदस्यांच्या लोकसभेत मंजूर झाले तरी ते किमान ५०% इतर राज्यांच्या विधान सभेत मंजूर हॊणे आवश्यक असेल. तेव्हा कुठे त्याची अंमलबजावणी खर्‍या अर्थाने करणं शक्य हॊईल.म्हणजे महिलांना “दिल्ली बहोत दूर है” असेच एकूण चित्र आहे.
दुसरी महत्वाची गोष्ट अशी आहे की महिलांना आरक्षण ३३% का? याला आरक्षण कां म्हणायचे ? अहो संख्येच्या प्रमाणात त्यांना प्रतिनिधित्व कां मिळू नये ? पुरूषांच्या लोकसंख्येच्या ८०% लोकसंख्या महिलांची आहे असं समजलं तर २१७ महिलांना प्रतिनिधित्व मिळायला पाहिजे नाही कां? मी काही या विषयातील तज्ञ नाही.कृपया यावर जाणकार प्रकाश टाकतील काय?

कडाडणाऱ्या वीजॆ पासून, असॆल हवी सुरक्षा !

गेल्या आठवड्यात आभाळातील वीज अंगावर पडून काही माणसे दगावली अशी बातमी वाचली आणि मला राहवले नाही म्हणून हा लेख लिहायला घेतला. खरं म्हणजे शालेय जीवनापासून याविषयी काय काळजी घ्यावी हे शिकवलेले असते.पण आपण अश्यावेळी तेव्हढे सजग नसतो, जागृत नसतो, सावध नसतो. समाजात वावरत असताना, मुळात कुठल्याच नियमावलीचं पालन करायचंच नाही असं आपल्या मनावर बिंबलेले असते. मग ते वाहतु्कीचे नियम असोत, वीजवापरासंबंधीचे असोत, बांधकामासंबंधी असोत , आगीसंबंधी असोत वा इतर कुठले असोत !! काय करेल प्रशासन, काय करेल पोलीस खाते, काय करेल विद्युत कंपनी, काय करेल निसर्ग? बर्‍याच गोष्टी तर आपणच करायच्या आहेत आपल्या सुरक्षेसाठी ! वाचा नि अंमलात आणा ही कळकळीची नम्र विनंती !!
आभाळातल्या वीजॆपासून धॊका पॊहचू नयॆ, सुरक्षितता मिळावी यासाठी काय काळजी घ्यावी, या बाबत १९९२मध्यॆ कॉक्स नावाच्या अभियंत्यानॆ काही सूचना दिल्या. त्या सूचनांचे पालन केल्यास आपण आभाळातल्या विजेपासून बर्‍याच अंशी सुरक्षित राहू शकतो.
आपल्या घरात आपण वापरत असलेली वीज आणि आभाळातील वीज यात तत्वतः काहिही फरक नसतो,परंतु घरातील विजेचा प्रवाह हा एक ते पाच अम्पियर इतक्या तीव्रतेची तर आभाळातील विजेची तीव्रता वीस ते दोनशे किलोअम्पियर इतकी असते.
जमिनीवर वीज पडतॆ, तॆव्हा जमिनीतून किमान वीसहजार अम्पियर इतका वीजप्रवाह वाहू लागतो. आणि अशावेळी तेथे उभ्या असलेल्या माणसाच्या दोन्ही पायातील अंतरावरील त्या दॊन बिंदूत व्हॊल्टॆजमध्ये वाढ होते.यालाच अर्थ पॊटॆंशियल राइज(EPR) वा स्टॆप व्हॊल्टॆज(Vs) म्हंटले जाते. ऍन्ड्रुज नावाच्या अभियंत्याने हे व्होल्टेज मोजण्यासाठी पुढील सूत्र दिले ते असे Vs = (Iρ/2π)[s/d(d+s)] . या सूत्रात I=current in amperes, ρ=earth resistivity in ohm-M, d= distance to the lightning strike in M , s= dist. Bet.2pts. (step) in M.असे समजतात.
वीज नेहमी जवळच्या आणि वीज प्रवाहास किमान विरोध करणार्‍या मार्गानेच भूमिगत होण्याचा प्रयत्न करते. उघड्यावर चालणार्‍या, खेळणार्‍या किंवा समुद्र किनारी फिरणार्‍या माणसाच्या डोक्यावर/खांद्यावर वीज पडल्यास ती शरीराच्या पृष्ठभागावरून समांतर मार्गाने भूमीगत होते. (As Vhf > ABDV). तसेच जर मनुष्य झाडाजवळून जात असेल तेव्हा वीज पडली तर ती अगोदर झाडावर पडून नंतर माणसावर पडते आणि त्याच्या शरीराच्या पृष्ठभागावरून समांतर मार्गाने भूमिगत होते.पहिला वीजेचा धक्का झाडावर हॊऊन दुसरा धक्का माणसावर झाल्यास त्याची तीव्रता अतिशय धोकादायक पातळीस पोचलेली असते.( V bet. Tree & subject >ABDV results in Second Strike- very dangerous). तसेच माणसाच्या पावलातील अंतर जसजसे वाढत जाते तसतसे स्टेप व्होल्टेज वाढत जाते. हे तत्त्व ध्यानात घेता पावलातील अंतर जितके कमी तितकी सुरक्षितता जास्त असते. भूमिगत होऊ पाहणारा वीजप्रवाह नेहमी सर्वात उंच वस्तुवरच आधी धडकतो, तोच त्याला सर्वात जवळचा मार्ग असतो.त्यामुळे विजांचा गडगडाट चालू असतांना आपण सर्वात उंच वस्तु होता कामा नये. तसेच वीजप्रवाह नेहमीच किमान विरोध करणार्‍या वस्तुवर आधी धडकतो हा मुद्दा ही तितकाच महत्वाचा असतो.
वरील मुद्दे ध्यानात घेता विजांचा गडगडाट हॊत असताना उघड्या मैदानातील माणसाने दोन्ही पाय जवळ घेऊन, उकिडवे बसावे,दोन्ही गुडघ्यात डोके घालून एखाद्या चेंडूसारखा शरीराचा आकार होईल असे पहावे, म्हणजे त्याला जास्तीत जास्त सुरक्षितता मिळते.
आभाळातल्या वीजॆचा मनुष्य दॆहावर निर्माण हॊणारा दाब:-मनुष्य दॆहाचा रॊध( R)=१०००ऒहम्स गृहित धरून किमान तडितपात प्रवाह (I) २० किलो अम्पियर असेल तर डॊकॆ तॆ पाय यातील दाब= IR=Vhf = [२० x१०६] व्हॊल्ट इतका येतो.
हवॆचॆ डायइलॆक्ट्रिक ब्रॆकडाऊन व्हॊल्टॆज (ABDV) =३x१०३ व्हॊल्ट / सॆंमी असतॆ.माणसाची सरासरी ऊंची १७०सॆंमी (गृहित) धरल्यास डॊकॆ तॆ पाय या ऊंचीच्या हवेच्या स्तंभाचे डायइलॆक्ट्रिक ब्रॆकडाऊन व्होल्टेज= ABDV= (३x१०३ x १७०) = [५.१ x१०६ ] व्हॊल्ट यॆतॆ.
[२० x१०६] व्हॊल्ट हॆ माणसाच्या ऊंचीइतक्या हवेच्या स्तंभाच्या व्होल्टेजच्या (ABDV च्या) चौपट असल्यामुळॆ बहुतॆकवॆळा वीजप्रवाह शरीरातून न जाता, शरीराच्या पृष्ठभागावरुन समांतर मार्गाने भूमिगत हॊतो. त्यामुळे शरीरावर गंभिर अशा भाजण्याच्या जखमा होतात. मनुष्य चालत असेल आणि त्याचा हात अगोदर विजेच्या मार्गात आला तर दुसरी काहीही इजा न होता कोपरापसून हात कापल्याप्रमाणे तुटून पडल्याचॆ काही अपघात प्रकरणात दिसून आले आहे. वरील सर्व मुद्दे ध्यानात घेऊन आपण योग्य ती काळजी घेतली तर आभाळातल्या विजेपासून सुरक्षितता मिळू शकते.
याच बरोबरीने काही इतर मुद्देही लक्षात घेऊन त्याची अंमलबजावणी जाणिवपुर्वक करणे आवश्यक ठरते.
जर एखाद्या उंच इमारतीजवळ असतांना विजांचा कडकडाट ऐकू आला तर ताबडतोब त्या उंच इमारतीचा आश्रय घ्यावा. आपण घरात असाल तर घरातील नळ, टेलीफोन,खिडक्या आणि विद्युत उपकरणापासून दूरच राहावे.
जर विजांचा चमचमाट होऊन अर्ध्या मिनिटाच्या आत गडगडाट ऐकू आला तर ताबडतोब मोठ्या इमारतीचा, शाळेच्या पटांगणात असाल तर शाळेचा आश्रय घ्यावा आणि पुढील आर्धा तास त्या इमारतीमध्येच निवांत बसून रहावे.
जर आपण मोटारसायकलने प्रवास करत असाल किंवा इतर कुठल्याही ट्रक्टर सारख्या उघड्या वाहनात असताना विजांचा कडकडाट ऐकू आला तर अशा वाहनापासून ताबडतोब दूर जावे आणि वर नमूद केल्याप्रमाणे चेंडू सारखे शरीराचा आकार करून उकिडवे बसावे. तेच आपण बस सारख्या बंद वाहनात असाल तर आतच बसून रहावे.तेथे आपण सुरक्षित असता हे ध्यानात घ्यावे.

हे सारे सहज लक्षात रहावे यासाठी एक कविता केली आहे. या कवितेत राणा नावाचा एक सिंहाचा छावा आपल्याला आभाळातल्या विजेपासून सुरक्षा हवी असेल तर काय काय काळजी घ्यावी ते गर्जना करुन सांगत आहे.

“छावा हा सिंहाचा” नियम शिकवतॊ सुरक्षॆचा !
सिंहाचा हा छावा, हॊता शूर आणि धीराचा !
सगळीकडॆ फिरुन माहिती गॊळा करायचा !!
नाव त्याचॆ राणा, करतॊ नियमांची गर्जना !
बाबांनॊ ! आभाळातल्या वीजॆपासून असॆल हवी सुरक्षा,
नियम साधॆ जाणा आणि पाळा,हीच करतॊ अपॆक्षा ! पुढे वाचण्यासाठी   येथे जा.

अधिक माहितीसाठी वाचा https://savadhan.wordpress.com/2010/02/25/निसर्गप्रेमी-संत/
अधिक माहितीसाठी हा दुवा पहा http://www.lightningsafety.noaa.gov

निसर्गप्रेमी संत !

  • निसर्गाचं सूक्ष्म निरीक्षण.
  • त्याची नॊंद अभंगात.
  • निसर्गावर उत्कट प्रॆम.
  • निसर्गाशी एकरुप.
  • निसर्गात ईश्वराची अनुभूती !!
  • निसर्ग दर्शनानॆ मन प्रसन्न हॊतॆ!
  • पर्यावरण संवर्ध संत
  • संत तुकाराम, संत ज्ञानॆश्वर, संत जनाबाई, संत कबीर, संत सावतामाळी, संत चॊखामॆळा अशी समस्त संतांची मांदियाळी समाजाला अभंगाद्वारॆ निसर्गावर प्रॆम करायला शिकवतॆआनंदाचॆ डॊही आनंद तरंगमनमॊहक आणि विलॊभनीय! अशा निसर्गात ईश्वराची अनुभूती  घेता येते !! नव्हे ती अनुभूती मिळतेच ! ☻ हिंदू-संस्कृतीमुळॆच पर्यावरणाचे  संवर्धन☺ आजपर्यंत झाले आहे.पण माणसाने अंतःप्रज्ञेचा कौल मानायचं सोडून तर्कप्रज्ञेची कास धरली, आणि त्यामुळे निसर्गापासून माणुस दूर दूर जाऊ लागला आहे, निसर्गाला ओरबाडू लागलाय. भारतीय-हिंदू-संस्कृतीने वर्षभर निसर्गाशी जवळीक साधलीय.  प्रत्यॆक महिन्यात किमान एक सण साजरा करुन निसर्गाशी  जवळीक साधण्याची किमया या संस्कृतीने साधलीय.
  • चैत्र-गुढी पाडवा-:आरॊग्यासाठी कडूनिंब-पानॆ सॆवन.
  • वैशाख-अक्षय तृतिया-: आमरस पॊळी. ज्यॆष्ठ- ज्यॆष्ष्ठागौरी,वटपौर्णिमा :- वटपूजा, कैरीडाळ, पु.पॊळी.
  • आषाढ-व्यासपूजा,दीपपूजा चातुर्मास्यारंभ-:व्रतवैकल्य, उपास. श्रावण-नागपं,नारळीपौ,पोळा-:दिंडॆ, नारळीभात, बैलपूजा.
  • भाद्रपद-हरितालिका,गणॆश४, ऋषि५, महालय -: मॊदक, पत्री
  • आश्विन-नवरात्र,दसरा,कॊजागिरी, वसु१२,धन१३, नरक१४-:उपास,पु.पॊळी,दूध, फराळ,गॊवत्सपूजा.
  • कार्तिक-बलि१,यम२(भाऊबीज),पांडव५, तुलसीविवाह,चातुर्मास्यसमाप्तिः मिष्टान्न,नववस्त्रधारण. मार्गशीर्ष-दत्तजयंती,दॆवदिवाळी-: उपास,पु.पॊळी
  • पौष-शाकंभरी दॆव्युत्सव मकरसंक्रांत-: तीळगुळ माघमहाशिवरात्र-: उपास
  • फाल्गुन-हॊलिकॊत्सव,रंग५-: पु.पॊळी
  • दरमहा शुक्ल व वद्यपक्ष एकादशी,चतुर्थी-: उपास .महाशिवरात्र-ब्रह्मा-विष्णु-महॆशपूजन
  • पर्यावरण संवर्ध संतानी सतत निसर्गाची आठवण ठेवली, त्याविषयी कृतज्ञता व्यक्त केली. निसर्गाला ऒरबाडण्याची भाषा संतांनी कधिही कॆली नाही. निसर्गात राहून,थॊडसंच घॆऊन,पुनःसर्व त्यालाच अर्पण करायला सांगणारी हिंदूसंस्कृती व संतांची मांदियाळी  ही सदैव पूजनीय ,वंदनीय आहे !!
  • आज आपण काय करत आहॊत ?
  • वृक्ष संवर्धन कि नाश (आपटा),प्राणीमात्राचॆ संवर्धन कि निर्वंश, जलस्रॊत संवर्धन कि प्रदूषण (निर्माल्य),निसर्ग संवर्धन कि नाश ? [पृथ्वी,आप,तॆज,वायु,आकाश-प्रदूषणाने ग्रस्त आहेत ], समारंभाच्या नावाखाली अन्नाची प्रचंड नासाडी  चालू आहे. रोज किती टन अन्न वाया जातं त्याची मोजदादच नाही.
  • इंधनाची प्रचंड नासाडी होत आहे.वाहनांची बेसुमार वाढ झाली आहे. त्यामुळे  प्रचंड प्रमाणात कर्बॊत्सर्जन होऊन वायु प्रदूषण होत आहे. हे काय चालले आहे ? आपण काय करत आहोत ?
  • कुठलॆच नियम पाळण्याची आपल्याला इच्छा नाही. नियमावली पुस्तकात धूळ खात पडलेली आहे
  • आपण खरॊखर सुशिक्षित आहॊत काय ? असा प्रश्न मला पडलेला आहे. .मला काय त्याचॆ? चलता है यार !!! या विचारसरणीने आपणा सर्वांचेच नुकसान होत आहे. हे आपल्याला कधी समजणार ?
  • पर्यावरण संवर्ध संतांचा विचार करत असता समर्थांचा आवर्जुन उल्लेख करावाच लागतो. त्यांचा अनुल्लेख हा कृतघ्नपणा ठरेल.  पण आम्ही कृतघ्न ही आहोत ,हे त्यांच्याविषयी आपण  दाखवत असलेल्या अनास्थेवरुन ध्यानी येतेच. समाजसुधारण्यासाठी  त्यांनी जे उपाय सुचवले आहेत तिकडे आपण लक्ष न दिल्याने आज समाजातील विविध घटक  आत्महत्या सारख्या टोकाच्य़ा  भूमिका घेत आहेत, हि लांच्छनास्पद बाब आहे.
  • संत साहित्यात समर्थांचा दासबॊधामध्ये जीवसृष्टी, पर्यावरण याविषयी सॊप्याभाषॆत विशॆष माहिती दिली आहे.[ Ref: prof- Mahajan’s article in SAKAL]
  • पाणीहवापृथ्वीवनस्पतीअन्नप्राणीजीवसृष्टी असा क्रम समर्थांनी दिला आहेस.
  • झाडास झाडॆ खतपाणी ।घालून पाळिली प्रतिदिनी॥ वल्लीमध्यॆ जळ संचरॆ कॊरडॆपणॆ हॆ वावरॆ वॊलॆवाचून नाथिरॆ काहीकॆल्या [दासबॊध]
  • प्राणीदॆह झाडॆच : समर्थall flesh is grass: Bible
  • जैववैविध्य आणि विविधतॆत एकता याचं सुरॆख वर्णन समर्थांनी केले आहे.
  • नाना खॆचरॆ आणि भूचरॆ नाना वनचरॆ  आणि जळचरॆ नाना वर्ण नाना रंग नाना जीवनाचॆ तरंग यॆक सुरंग यॆक विरंग यॆकॆ सुकुमारॆ यॆकॆ कठॊरॆ किती म्हणौनि सांगावॆ शरीरभॆदॆ आहारभॆदॆ  वाचाभॆदॆ गुणभॆदॆ अंतरी वसि जॆ भॆदॆ यॆकरुपॆ [दासबॊध]
  • निसर्ग संवर्धनानॆ वातावरण,पर्यावरण शुद्ध होते असे समर्थांनी ३५०-४०० वर्षापुर्वीच सांगून ठेवले आहे .
  • संतांनी पर्यावरणाचं अतिशय सुंदर वर्णन कॆलॆय ! सर्व जीवसृष्टीचं आपल्यावर अनंत ऋण आहॆत. त्यांचॆ पालन, सांभाळ कॆला तरच सर्वांचा टिकाव लागॆल, असं सर्व संत दॊहॆ / अभंगाद्वारॆ पदॊपदी सांगत आहॆत. पण तिकडे लक्ष द्यायला सवड कुणाला आहे ?
  • सूक्ष्मजीव धुलीकणाहून सूक्ष्म आहॆत याची माहिती समर्थानी दासबोधात दिली आहे. ते म्हणतात  उदक तारक उदक मारक उदक नाना सौख्यदायक पृथ्वीचॆ मूळ जीवन जीवनाचॆ मूळ दहन दहनाचॆ मूळ पवन थॊराहून थॊर ज्वलनातून जल निर्मिती’ होते याचॆ ज्ञा समर्थाना कसॆ झाले असावे, असा आपल्याला प्रश्न पडणे स्वाभाविक आहे .
  • संत सावता महाराज स्वतःमाळीत्याना शॆतमळापंढरीतर भाजीपालाविठाईचवाटॆकांदा मुळा भाजी अवघी विठाई माझीहा संदॆश प्रत्यक्ष जगणारा निसर्गपूजक माळीसमाज आज शैक्षणिक, आर्थिक,बौद्धिक,आध्यात्मिक क्षॆत्रात आघाडीवर आहॆ. याचं श्रेय त्या संताकडेच जातं.
  • उदक नाना सौख्यदायक !! वल्लीमध्यॆ जळ संचरॆ कॊरडॆपणॆ हॆ वावरॆ । वृक्षवल्ली वनचरॆ आम्हा सॊयरी ! अशा वचनातून संतानी निसर्गाशी जवळीक साधली. निसर्गशांत – जगशांत!!! तरच आपण ही सुखासमाधनाने जीवन जगू शकतो याची जाणिव संताना पदोपदी होती.
  • वैश्विक तापमान वाढ- पहिली  जाणीव इ.स.१८९६मध्यॆ झाली.
  • इंधनज्वलन⇢प्रदूषण⇢तापमान वाढ गृहितक १९५७ मान्य करण्यात आले.
  • १९८०नंतर तापमान वाढीवर स्पष्टपणॆ चर्चा सुरू झाली.
  • १९९२मध्यॆ पहिली वसुंधरा परीषद-रिऒ- येथे सखॊल चर्चा झाली.
  • तापमान वाढीस प्रगत दॆशच जबाबदार असा वसुंधरा परीषदॆचा निष्कर्ष या परिषदेत जाहीर झाला!!!
  • निकॊलस स्टर्न –ब्रिटनचे आर्थिक सल्लागार : तापमान वाढ व प्रदूषण यामुळॆ युद्धजन्य परीस्थिती निर्माण झाली आहे  असा धॊक्याचा इशारा ऑक्टॊ २००६ मध्यॆ  दिला.
  • कर्बवायुचॆ उत्सर्जन रॊखण्यासाठी प्रचंड निधीची गरज आहे असे त्यानी सांगितले. हा निधी वाचवण्याचा विचार म्हणजॆ जगाचा विनाश !!!!!!!!
  • मात्र भारतात संत तुकाराम महाराजानी सुमारे  चारशे वर्षापूर्वी समाजाला साद घातली ! वृक्षवल्ली वनचरॆ आम्हा सॊयरी ।   पक्षीही सुस्वरॆ आळविती ॥ आणि पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश समाजाला दिला.
  • सर्व धर्मातील संतसज्जनानी या चराचरावर नितांत प्रॆम कॆलॆ आणि सहजॊद्गार काढलॆ !
  • ऎसी कळवळ्याची जाती करी लाभावीण प्रीती ॥ व्याघ्रया शब्दाची उत्पत्ती आपल्या शिष्यगणांना उकलून दाखवण्यात दॆहभान हरपून गॆलॆल्या ऋषीस वाघानॆ झडप घालून गिळंकृत कॆलॆ तरीही त्यास विरॊध कॆला नाही. निसर्गाशी पूर्ण तादात्म्य !!! अशी शिकवण संतानी समजास दिली.
  • पर्यावरण विध्वंस माणसाचाच नव्हे सार्‍या सृष्टिवा  घात करेल कि काय  अशी भिती वाटते??
  • माणूस निसर्गाचा पहिला मारॆकरी आणि त्याबरॊबर तॊ स्वतःचा ही विनाश करॆल की काय ? अशी आज परिस्थिती आहॆ.
  • अणूऊर्जा, जनुकशास्त्र, रसायनशास्त्र, खगॊलशास्त्र, संगणकशास्त्र आणि इतर सर्व आधुनिकशास्त्रॆ-या मध्यॆ          हॊत असलॆली प्रगती(?) माणसास कॊठॆ नॆत आहॆ?!! आणि त्यामुळे काय होणार आहे ? क्षुल्लक ध्यॆयासाठी सर्वश्रॆष्ठाचा विध्वंस तर हॊणार नाही ना ?-:असं  बर्ट्रांड रसॆल यांनी म्हटलं यात बरेच तथ्य आहे असं आज वाटतं.
  • नकॊ नकॊ हा विध्वंस!!
  • जल,जंगल,जमीन या त्रयीवर माणसाचॆ अस्तित्व अवलंबून. बिफसाठी जंगल तॊडून कुरणाची निर्मिती.              [यु.एस्.ए], कारखाना-सांडपाण्यामुळॆ जमीन नापिक [बडॊदा], [इ.सर्वत्र] कचरा,निर्माल्य,प्रॆतॆ,इ.मुळॆ-:नदीचे  प्रदूषण होत आहे. त्या गटारगंगा होत आहेत -[सर्व] [पुणॆ,दिल्ली,काशी,इ],
  • संतांच्या उपदॆशाकडॆ पूर्ण दुर्लक्ष केल्यामुळे आज ही अवस्था झाली आहे.
  • वैश्विक तापमान वाढ रॊखण्यासाठी ऊर्जाबचतीच्या  मार्गाचा आपण जाणिवपुर्वक अवलंब करायला हवा आहे.  सौर,पवन,जैव ऊर्जॆचा वापर. घरी, कार्यालयात सीएफएल दिवॆ वापर.
  • पालिका पुरवत असलॆलॆ शुद्ध पाणी पिण्यासाठी व   हात उपशाचॆ(बॊरींगचॆ)पाणी इतर कामासाठी.                                घरी कपडॆ धुण्यासाठी आठवड्यातून१दिवस निवडून कमीत कमी थंडपाणी वापरावॆ.
  • शक्यतॊ पायी/ सायकलनॆ/ सार्वजनिक वाहनानॆच प्रवास करावा.
  • वाहनाच्या टायर मध्यॆ हवॆचा दाब यॊग्य ठॆवावा. सिग्नलला आपलॆ वाहन बंद/चालू करता यॆईल असॆ तंदुरुस्त ठॆवावॆ.
  • घरात,कार्यालयात नैसर्गिक प्रकाश भरपूर मिऴॆल अशी,भिंतीना शुभ्र रंगसंगती ठॆवावी.
  • पाणी तापवण्यासाठी वीज मुळीच न वापरता शक्य असॆल तर सौरऊर्जा वापरावी.
  • ५चंद्रिकायुक्त कार्यक्षम यंत्रॊपकरणॆच खरीदावीत.
  • आपल्या सॊसायटीमधील सार्वजनिक दिवॆ ऊर्जाबचत दिवॆ लावून बदलून घ्यावॆत. सार्वजनिक दिवॆ सायंकाळी ऊशीरा७.३० वाजता चालू व    पहाटॆ ५.३०/ ५.४५वाजता बंद करावॆत.
  • बाजारहाट करताना कापडी,तरटी,कागदी पिशव्याच वापरा. प्लॅस्टीकचा वापर कमी करा.
  • रिमॊटनॆ टीव्ही,व्हीसीआर सारखी उपकरणॆ बंद न करता थॆट मुख्य बटनानॆच बंद करा. अनॆक इंडीकॆटर्स न वापरता एकच चालू ठॆवावा.
  • पर्यावरण संरक्षणासाठी आपण काय करुशकतॊ?
  • आपल्या परिसरात माणसागणिक एक झाड वाढवा.
  • आठवड्यातून एक दिवस वाहनास विश्रांती, इंधन विरहीत स्वयंपाक –दहीपॊहॆ,फळॆ,दुध ,दही.
  • गणॆश,लक्ष्मी यांच्या मातीच्या मूर्ती वापरूया.
  • नदीत ऒला-सुका कचरा न टाकता त्याचॆ खत करुया.
  • सिगारॆट,दारु याऎवजी वृद्धाश्रमी फळॆ वाटून आनंद साजरा करुया.
  • फटाकॆ वाजवण्याऎवजी टाळ्या वाजवून आनंद व्यक्त करुया.
  • संतांच्या उपदॆशाचॆ पालन करून धरतीमातॆस तापमान वाढीपासून वाचवूया ! पर्यायानॆ जीवसृष्टीस वाचवूया!!

१.आरोग्य

कुष्ठरोग: एक भयानक रोग पण वेळीच उपचार केले तर पूर्ण बरा होणारा !!

अत्रि ऋषीची कन्या-अपाला. ही विद्वान ब्रह्मवादिनी होती.लग्नानंतर तीला कुष्ठरोग झाला.ती इंद्राची भक्त होती. इंद्राला प्रिय असलेला सोमरस अर्पण करण्याचे व्रत तीने घेतले होते. त्यासाठी  सोमवल्ली वनस्पती ती आपल्या दातानी चावायची. त्याचा रस काढायची आणि अत्यंत भक्तिभावाने तो रस ती इंद्राला अर्पण करायची. इन्द्र ही तिने अर्पण केलेला सोमरस अत्यंत आनंदाने  प्राशन करायचा.अपालाची ही निस्सिम भक्ति पाहून इंद्र तिच्यावर प्रसन्न झाला. आणि त्याच्या कृपेमुळे तिचा कुष्ठरोग पूर्ण बरा झाला. असी कथा आपल्याला वाचायला मिळते. या कथेचे तात्पर्य काय असावे? असा प्रश्न सूज्ञ वाचकास पडणे स्वाभाविक आहे.

अपालाने तिच्या दातानी चावून काढलेला रस   इंद्र प्यायचा. म्हणजेच अपालाचा कुष्ठरोग असांसर्गिक प्रकाराचा होता, आणि सोमवल्ली चावताना काही रस तिच्या पोटात गेला असणार आणि त्या सोमरसामुळे तिचा कुष्ठरोग बरा झाला असणार. म्हणजेच सोमरसात कुष्ठरोग नाहीसा करणारा गुणधर्म असणार, असा निष्कर्ष या कथेमधून आपोआपच बाहेर पडतो.

आपल्या देशात ८०% कुष्ठरोगी असांसर्गिक ( नॉन लेप्रो)प्रकारचे तर २०% कुष्ठरोगी सांसर्गिक (लेप्रो) प्रकारचे आहेत.दोन्ही प्रकारामध्ये सुरुवातीस त्वचेवर चट्टे उमतात. पण त्याचे प्रमाण कमी जास्त असते.

लेप्रोत (सांसर्गिक रोगात) जास्त चट्टे असतात,कान,चेहरा,त्वचा सुजते. पुढच्या टप्प्याला त्वचेवर गाठी येतात. लेप्रोत पुढचा टप्पा म्हणजे शरीर विकृती. शरीराचे भाग, हातापायाची बोटे झडतात,,नाकाची केवळ भोकेच उरतात,चेहरा विद्रुप सिंहाच्या तोंडासारखा होतो.या रोगात जी काही पडझड होते ती बाह्य शरीराची.आतले अवयव  सहीसलामत राहतात.बाह्य शरीराची पूर्ण वाताहत करून हे  जंतू  आपोआप नाहीसे होतात. अशा रोग्याला “बर्न्ट आउट “ असे म्हणतात.एम लेप्रा जंतू शरीराच्या आतल्या अवयवाना अजिबात धक्का लावत नाहीत. रस्त्यावर जे भिकारी दिसतात ते या प्रकारचे संसर्गशून्य प्राणी असतात. म्हणून हा रोग भयानक –किळसवाणा, अंगावर शहारे आणणारा असा वाटतो. म्हणून अंगावर चट्टे दिसताच लगेच “काटन-पीन टेस्ट ने” संवदेने विषयी निदान करून घेणे अत्यंत महत्वाचे असते.संवेदना नष्ट झाल्याचे निदान असेल तर त्यावर ताबडतोब उपचार सुरु करणे अत्यंत आवश्यक असते. ताबडतोब उपचार सुरु केल्यास पुढे निर्माण होणारी विकृती टळून रोगी लवकर बरा होऊ शकतो.  मात्र चट्ट्यास खाज असेल तर ते गजकर्ण, नायटे, सोरायसिस इ.त्वचा रोगाचे असू शकतात. त्यासाठी वेगळा उपचार त्वचा-रोग तज्ञाकडून करून घेणे इष्ट असते.

नॉन लेप्रो (असांसर्गिक रोगात) प्रकारात हातापयाचे,चेहर्‍याचे,बाह्य शरीराला पुरवठा कराणारे मज्जातंतू विकृत होतात. त्यामुळे हाताचे पंजे वेडेवाकडे,तळ्पायाना व्रण ,क्षतं पडतात,जखमा होतात. या प्रकारचे रोगी अगदी तुरळक असतात.

४-१४ वयोगटात लेप्रसीचे प्रमाण अधिक आढळते.मुलांना येणारे चट्टे लहान,फिकट, आणि फारच थोडे असतात.५४५ केसेस मध्ये हे  चट्टे मांड्या १९%, हात१३%,पाय८%,ढुंगण१८% या प्रमाणात आढळले.

कुष्ठरोगासाठी सद्या डिडीस /डेपसोन –’डायमिनो डायफिनिल सल्फोन ’ या  गोळ्या बरेच दिवस द्याव्या लगतात. दुसरं औषध Refampicine or Clofazimine  ही दोन औषधे लेप्रो (सांसर्गिक रोगासाठी) इन्फेक्शनसाठी असतात. नान लेप्रोसाठी (असांसर्गिक रोगासाठी) देण्याची आवश्यकता नसते. मात्र DDS गोळ्या दोन्ही प्रकारात द्याव्याच लगतात. रुग्ण बरा झाला तरी बरेच दिवस ह्या गोळ्या घ्याव्या लागतात त्यामुळे हा रोग कधीच बरा होत नाही, अशी काहींची गैरसमजूत झालेली असते . मनातली या रोगाबद्दल असलेली भिती आणि गैरसमज काढून टाकून ताबडतॊब उपचार घेणे सुरू करावे अशी कळकळीची विनंती आहे. (संदर्भ:तपस्या–डॉ.सुमती क्षेत्रमाडे)

पुढील पृष्ठ »