Savadhan's Blog


शून्यवाद आणि संत ज्ञानेश्वरांचा चैतन्यवाद !

शून्यवाद आणि  संत ज्ञानेश्वरांचा चैतन्यवाद !
वेदांताचा पुरस्कार करणारे अनेकजण आहेत. त्यात काही वैज्ञानिक पण आहेत. भौतिक वैज्ञानिक वेदांताचा पुरस्कार करतात तेव्हा त्याना काय म्हणायचं असतं ? सर्व तत्त्वं अवास्तव अस्थिर आहेत. या अवास्तव अस्थिर तत्त्वांचा आधार चेतना आहे, चैतन्य आहे.हे चैतन्य किंवा चेतना यामागे ओतप्रोत हे तत्त्व सर्वत्र भरून राहिले आहे. ओतप्रोत म्हणजेच उर्जा तत्त्व.”ओतप्रोत” हाच त्या चैतन्याचा आधार ! मात्र काहीजण “काहीच वास्तव नाही” असं समजतात.हे अवकाश अस्थिर आहे, स्पंदनशील आहे, असही म्हंटल जात असे. ’अवास्तव अस्थिर तत्त्व” आणि ’काहीच वास्तव नाही” व ”अवकाश अस्थिर” म्हणजे काय ? हे सर्व एकच ना ? —–???
जॉन लेनन नावाचा एक वैज्ञानिक १९४०ते १९८० या दरम्यान होऊन गेला.तो म्हणतो ” या विश्वात आणि त्यातील वस्तूजातामध्ये काहीही जास्त असत नाही किंवा काहीही कमी पण असत नाही. या अस्थिर अवकाशातील रिक्ततेमधून क्षणभरासाठी कणांची निर्मिति होऊन परत त्यातच ते कण विलीन होतात. महास्फोटाच्या आगीच्या गोळ्यातून या विश्वाची निर्मिती होते, ते क्षणभरासाठी प्रसरण पावते, पुन्हा संकोच पावते आणि त्या अग्निगोळ्यातच ते विलीन होते. यालाच अवकाशाचे अस्थैर्य किंवा रिक्ततेचं स्पंदन असं म्हणतात
आता हे अवकाश म्हणजे रिक्तता होय. मग रिक्तता म्हणजे निव्वळ पोकळी समजायची का? तर नाही. ती निव्वळ पोकळी नसते तर ती असते ओतप्रोतयुक्त रिक्तता, उर्जायुक्त अवकाश.चैतन्ययुक्त अवकाश ! चैतन्याचा सर्वत्र संचार आहे, असंच यातून जॉन लेनन याना सुचवायचं आहे.
संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी ’चांगदेव पासष्टी’मध्ये स्पष्टपणे नमूद केले आहे की सर्वत्र उर्जा हीच चैतन्य रुपात भरून राहिली आहे.ते म्हणतात –”जो लपोनी जगदाभासू । दावी मग ग्रासू । प्रगटला करी ॥ प्रगटे तंव तंव न दिसे । लपे तंव तंव आभासे । खोमत जो। —-” हे चैतन्य अनेकविध रुपे धारण करते न करते तोच ते नाही असे होते.ते चैतन्य ’अवघे’ आहे, असं अत्यंत मार्मिक शब्दात माऊली त्याचा उल्लेख करतात.
१९७१ साली जॉन ग्रीबनने विश्वाच्या निर्मितीबाबतची “महास्फोटाच्या आगीच्या गोळ्यातून उत्पत्ती,त्याचे प्रसरण आणि पुन्हा त्या अवकाशात त्याचा लय” ही संकल्पना मांडली आणि १९७३ साली एडवर्ड ट्रॉयॉनने उचलून धरली आणि तिला “Bigbang as Vaccum Fluctuataion” म्हणून प्रसिद्धी दिली.
सामान्यतः गौतम बुद्धाचा ’शून्यवाद’ आणि पुंजभौतिकीतील अवकाश किंवा रिक्तता एकच होत असे समजले जाते. या विलक्षण विश्वातील सर्व काही ’अनित्य’ आणि “अनात्म” आहे. या ’अनित्य’ विश्वामागे एकमेव तत्त्व आहे ते अनंत,नित्य,चिरस्थायी असे “आत्मतत्त्व” होय असे अद्वैत वेदांत सांगतो.गीतेत[अ.१३-३१] ”अनादित्त्वात् निर्गुणत्वात् परमात्माsयमव्ययः।” असं म्हटलं आहे. आत्मा निर्गुण,अनंत,ज्ञानघन आहे असे गीता सांगते.मात्र बुद्धवाद हे मान्य करत नाही. सर्व अनित्य आहे, क्षणिक आहे असच ते सांगतात.ते ’एक’ नेहमीच ’अनेकत्वात’ व्यक्त होत असते. अनेकाशिवाय ते ’एक’ कधी नसतेच असं बुद्धवादी समजतात.
काहीही म्हणा ” चैतन्यरुपात उर्जा आहे ती अनंत आहे,नित्य आहे वा अनित्य आहे !!! मला काही ही कळत नाही, बरंच काही कळत आहे, बरंच काही कळत नाही !!! हेच सत्य़ ! हेच सत्य़ !!

Advertisements

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदला )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदला )

Connecting to %s


%d bloggers like this: